Σελιδοδείκτης | 15/05/2025

Γράφει ο Δημήτρης Μουρατίδης

ΕRIC BOGOSIAN
Μετάφραση ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΘΕΟΧΑΡΗ
Εκδόσεις ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Σελ. 461, Φεβρουάριος 2025

      Συμπληρώνονται φέτος, 110 χρόνια από την Γενοκτονία των Αρμενίων που ζούσαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία, η οποία ξεκίνησε το 1915, συνεχίστηκε και την επόμενη χρονιά και κόστισε τη ζωή σε 1.400.000 περίπου, άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

     Όταν οι Νεότουρκοι-παρά τις αρχικές τους διακηρύξεις-αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα κράτος χωρίς θρησκευτικές κι εθνικές μειονότητες, οι πρώτοι που επλήγησαν ήταν οι Αρμένιοι της Ανατολίας και οι Έλληνες της Μ. Ασίας και του Πόντου. Για τους Έλληνες, υπήρχε ένα κράτος που μπορούσε να υποστηρίξει και να υποδεχτεί τους διωκόμενους και τους δέχτηκε όταν χρειάστηκε, παρά τα πολλά προβλήματα που προέκυψαν, με αποτέλεσμα τα θύματα να είναι –ευτυχώς- λιγότερα. Για τους Αρμένιους όμως, δεν υπήρχε πατρίδα στην οποία θα μπορούσαν να καταφύγουν. «Η Κεντρική Επιτροπή της ΕΕΠ γρήγορα κατέληξε να πιστεύει ότι ο αρμενικός πληθυσμός αποτελούσε θανάσιμη απειλή για την ετοιμοθάνατη Οθωμανική Αυτοκρατορία […] η οθωμανική κυβέρνηση αποφάσισε να λύσει μια για πάντα το «αρμενικό ζήτημα» εξαλείφοντας όλους τους Αρμενίους» έτσι «η σφαγή που έμελλε να πλήξει τον αρμενικό λαό στην Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν πρωτοφανής σε έκταση».

     Με τη λήξη του Πρώτου Παγκοσμίου πολέμου, η Οθωμανική αυτοκρατορία, βρέθηκε στην πλευρά των ηττημένων. Γι’ αυτό πολλά από τα ηγετικά στελέχη των Νεότουρκων διέφυγαν πριν συλληφθούν από τους Βρετανούς που είχαν υπό την κατοχή τους την Κωνσταντινούπολη. «Την 1^η Νοεμβρίου με την «έγκριση» των Γερμανών διπλωματών, τα βασικά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της ΕΕΠ είχαν επιβιβαστεί σε ένα γερμανικό τορπιλοβόλο και είχαν φύγει…». Παρ’ όλα αυτά, δικάστηκαν ερήμην για εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκαν, χωρίς όμως να είναι δυνατή η εκτέλεση της ποινής.

     Λίγα χρόνια αργότερα, η Αρμενική Επαναστατική Ομοσπονδία, η οποία απαρτίζονταν από επιζώντες και μέλη της αρμενικής διασποράς, αποφάσισε τη δημιουργία της Επιχείρησης Νέμεσις. «Η «Νέμεσις» είχε καταστεί αναγκαία όχι μόνο ως βεντέτα, αλλά και για να αποκατασταθεί κάποιο ίχνος αξιοπρέπειας σε έναν λαό που είχε συντριβεί τόσο ανελέητα. Η «Νέμεσις» είχε να κάνει τόσο με την υπερηφάνεια όσο και με την εκδίκηση […] Μέσα σε τρία χρόνια από την ίδρυσή της, εντόπισε και σκότωσε επτά υψηλόβαθμους ιτιχαντιστές και τους συνεργάτες τους. Τουλάχιστον δέκα ένοπλοι δολοφόνοι πραγματοποίησαν τις εκτελέσεις. Άλλοι δώδεκα τσιλιαδόροι, κατάσκοποι και οργανωτές βοήθησαν». Μάλιστα στις δύο-τρεις πρώτες εκτελέσεις, η Αρμενική Επαναστατική Ομοσπονδία, είχε ζητήσει από τους εκτελεστές να μην προσπαθήσουν να διαφύγουν, αλλά να παραμείνουν δίπλα στα θύματα για να συλληφθούν. Με τον τρόπο αυτό, στη συνέχεια, μέσα από τη δικαστική διαδικασία, όταν θα γινόταν η αναζήτηση του κινήτρου, θα δινόταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να γίνουν γνωστές οι θηριωδίες που διαπράχθηκαν από τους Νεότουρκους σε βάρος των Αρμενίων.

     Το «Επιχείρηση Νέμεσις» είναι η απόδοση μιας σελίδας της Ιστορίας που δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό. Μετά από ενδελεχή έρευνα, ο Ε. Μπογκοσιάν, μέσα από την ιστορία του Σογομόν Τεχλιριάν και των συντρόφων του που εκτέλεσαν τον Ταλαάτ Πασά στο Βερολίνο στις 15 Μαρτίου του 1921, κατάφερε να γράψει μια συναρπαστική αφήγηση, που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα, για την προσπάθεια μιας ομάδας επιζώντων να αποδώσουν δικαιοσύνη, αλλά και ένα ψήγμα ελπίδας σε έναν λαό που είχε εξολοθρευτεί σχεδόν ολοκληρωτικά! Εξαιρετικό βιβλίο!

Πηγή: Σελιδοδείκτης

Politica | 14/05/2025

Η Δρ. Μερόπη Μιχαλέλη, ψυχαναλύτρια, ιδρύτρια και επιστημονικά υπεύθυνη του ινστιτούτου “Κοιτίδα”, με πολύτιμη συνεισφορά στην περιγεννητική ψυχοθεραπεία σε γονείς και βρέφη καθώς και στην εκπαίδευση διεπιστημονικών ομάδων επαγγελματιών μίλησε στην Χρυσή Μανουσάκη και την εκπομπή της Politica Weekend, για το πότε δύο άνθρωποι είναι έτοιμοι να γίνουν γονείς και πόσο σημαντική είναι η βοήθειά τους από πιστοποιημένους ειδικούς επαγγελματίες.

Ακούστε την συζήτηση εδώ

Το βιβλίο της με τίτλο «Διαδρομές Γονεϊκότητας» συνοψίζει όλη την εμπειρία της και προσφέρει διορατικότητα και ανακούφιση σε όσους βρίσκονται στο σταυροδρόμι του να γίνουν γονείς ή όχι.

Η παρουσίασή του πραγματοποιείται την Παρασκευή 16 Μαΐου 2025 στις 19:00 στο Πολύκεντρο του Δήμου Ηρακλείου.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν η Νικολίνα-Χίλντα Αναγνωστάτου, η Σοφία Στεφανάκη, η Ρουμπία Ανδρουλάκη ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει ο κ. Μανώλης Στεφανουδάκης.

Πηγή: Politica

Bookpress | 15/04/2025

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

Για τη μελέτη της Αν Άπλμπαουμ (Anne Applebaum) «Απολυταρχία Α.Ε. – Οι δικτάτορες που θέλουν να κυριαρχήσουν στον κόσμο», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, σε μετάφραση Χριστίνας Θεοχάρη. Στην κεντρική εικόνα, από σύνοδο των BRICS.

Στον δημόσιο και στον ιδιωτικό μας λόγο, όταν μεταχειριζόμαστε την έννοια της απολυταρχίας συνήθως έχουμε στον νου μας εκείνες τις κρατικές οντότητες όπου η εξουσία ασκείται συγκεντρωτικά, από μία μόνο πηγή, και χωρίς να υπάρχει κανένα θεσμικό αντιστάθμισμα που να μπορεί ν’ αποτρέπει τις πιθανές αυθαιρεσίες της. Το θέμα του νέου δοκιμίου της Anne Applebaum Απολυταρχία Α.Ε. (Autocracy Inc.) είναι οι σύγχρονοι κρατικοί αυταρχισμοί και οι μέθοδοι που ακολουθούν για να υποσκάψουν τις πολιτικές αντιστάσεις εναντίον τους. Το βιβλίο αποτελείται από έξι κεφάλαια συν μιαν εισαγωγή και έναν επίλογο. Τμήματά του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα έντυπα, ως δημοσιογραφικά άρθρα, απ’ το 2014 ως το 2022. Κοινή τους συνιστώσα είναι ο ανήσυχος και προειδοποιητικός τόνος.

Αρχικά, η Applebaum στηλιτεύει την αισιοδοξία με την οποία αντιμετωπίστηκαν οι εκτεταμένες οικονομικές σχέσεις των μη φιλελεύθερων καθεστώτων με αυταρχικά ή υβριδικά, που θεωρήθηκαν τρόποι εκδημοκρατισμού. Στην πραγματικότητα, αυτό που μακροπρόθεσμα συνέβη ήταν ότι αντί να δώσει μια δημοκρατική «ανάσα ζωής», το εμπόριο των φιλελεύθερων δημοκρατιών της Δύσης με τις χώρες, μάλλον συνετέλεσε στη διάβρωση των πρώτων και τις οδήγησε σε μιαν ηθικώς ύποπτη οικονομική εξάρτηση. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί εδώ ο αγωγός φυσικού αερίου Nord Steam, που συνέδεσε τη Γερμανία με τη Ρωσία, καταλήγοντας να περιπλέξει το ευρωπαϊκό γεωπολιτικό σκηνικό, όταν η Ρωσία εισέβαλε στα ουκρανικά εδάφη.

Στο βιβλίο εμφανίζονται οι κάθε λογής προβληματικές εμπορικές σχέσεις: κράτη που λειτουργούν σαν εγκληματικά συνδικάτα, επικίνδυνοι ολιγάρχες του πλούτου, διαδικτυακή προπαγάνδα και διεφθαρμένες πολιτικές ελίτ, όλα αυτά επιτίθενται εμμέσως πλην σαφώς στα δημοκρατικά μας κεκτημένα.

Η περίπτωση του Πούτιν

Ο Vladimir Putin έχει, φυσικά, την τιμητική του. Η συγγραφέας παρακολουθεί την πορεία του, από την αναρρίχησή του στο αξίωμα του δημάρχου ως την κατάκτηση της προεδρίας και την παράταση της θητείας του, με τα δόλια μέσα που χρησιμοποιήθηκαν.

Όχι μόνο δεν έθεσε τη ρωσική δημοκρατία σε στέρεες βάσεις, αλλά τουναντίον, έκανε συμμαχίες με διεφθαρμένες μορφές, για να εξυπηρετήσει τους προσωπικούς του σκοπούς και να καταστήσει τη Ρωσία ξανά μια μεγάλη αυταρχική δύναμη..

Ο Putin, μας λέει, αθέτησε την υπόσχεσή του να σεβασθεί τα ατομικά δικαιώματα και να θεσμοθετήσει υγιείς εμπορικές σχέσεις, στηριγμένες στον κανόνα της διαφάνειας (που τόσο εξυμνήθηκε κατά την Περεστρόικα). Όχι μόνο δεν έθεσε τη ρωσική δημοκρατία σε στέρεες βάσεις, αλλά τουναντίον, έκανε συμμαχίες με διεφθαρμένες μορφές, για να εξυπηρετήσει τους προσωπικούς του σκοπούς και να καταστήσει τη Ρωσία ξανά μια μεγάλη αυταρχική δύναμη, όπως ήταν την ιστορική περίοδο της κορύφωσης του Ψυχρού Πολέμου.

Απ’ το βιβλίο δεν λείπει και το ίνδαλμα μερικών σοσιαλιστών, ο Λατινοαμερικανός δικτάτορας Hugo Chávez. Ο Chávez, αν και παρέλαβε μια οικονομικώς αξιοπρεπή Βενεζουέλα και είχε τη μοναδική ευκαιρία να της εξασφαλίσει την ευμάρεια, δεν δίστασε να εγκαταστήσει ένα διεφθαρμένο πελατειακό κράτος, φιμώνοντας αδίστακτα οποιαδήποτε αντιπολιτευόμενη φωνή. Η οικονομία υπέστη καίριο πλήγμα, αλλά βοηθήθηκε από χώρες σαν την Κίνα και το Ιράν. Όπως και στη Ρωσία, σε όλες αυτές τις χώρες, οι πολίτες απειλούνται, εκφοβίζονται και τους ασκείται συχνά βία, που φτάνει έως και τη φυσική τους εξόντωση.

Βέβαια, ο φόνος συνήθως αποφεύγεται, γιατί μπορεί να τραβήξει τα βλέμματα και να μετατρέψει σε ήρωα τον δολοφονημένο. Προτιμότερη κρίνεται η έντεχνη υποβάθμιση των προσωπικοτήτων, με ψευδείς καταγγελίες και συκοφαντίες ότι εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα και ιδιοτελείς σκοπούς. Αυτό συνέβη στην περίπτωση του ακτιβιστή της Ζιμπάμπουε, του Πεντηκοστιανού πάστορα που ξεκίνησε το αυθόρμητο κοινωνικό κίνημα #ThisFlag, μ’ ένα βίντεο στο διαδίκτυο όπου μιλούσε για τη σημαία της χώρας του.

Ο πάστορας ξυλοκοπήθηκε βάναυσα, απειλήθηκε και στο τέλος εξορίστηκε (δύο φορές!), ενώ παράλληλα εξαπολύονταν πάσης φύσεως συκοφαντίες εις βάρος του απ’ τη συστημική εξουσία. Όταν έφυγε, φοβούμενος για τη ζωή του, το κίνημά του δυσφημίστηκε και πλήθος κόσμου άρχισε να τον κατηγορεί.

Ακόμα χειρότερα, μας λέει η Applebaum, χώρες όπως η Ρωσία έχουν τρόπους να ενισχύουν τους υποστηρικτές τους σε μακρινές περιοχές, με συστηματική προπαγάνδα και οικονομική πίεση, όπως συνέβη στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία.

Δυστυχώς, το πλέον ανησυχητικό όλων των παραπάνω είναι το γεγονός ότι οι αυταρχικοί ηγέτες τείνουν να συνασπίζονται στη βάση ενός διάχυτου αντιφιλελευθερισμού, του αντιαμερικανισμού και της διεφθαρμένης κλεπτοκρατίας, συμπλέοντας και στα οικονομικά τους συμφέροντα. Πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί σύμπλευση κομμουνιστών και ακροδεξιών δικτατόρων στον οικονομικό τομέα; Πώς αλλιώς μπορεί να ερμηνευθεί ότι χώρες σαν τη σοσιαλιστική Βενεζουέλα και το θεοκρατικό Ιράν, γεωγραφικά απομακρυσμένες και ανόμοιες πολιτισμικά, αλληλεπιδρούν και αλληλοσυντηρούνται; Ακόμα χειρότερα, μας λέει η Applebaum. χώρες όπως η Ρωσία έχουν τρόπους να ενισχύουν τους υποστηρικτές τους σε μακρινές περιοχές, με συστηματική προπαγάνδα και οικονομική πίεση, όπως συνέβη στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία.

Παράλληλα, ομάδες όπως οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης φέρνουν σε αγαστή συνεργασία εκείνα τα κράτη που επιδιώκουν ν’ αυτονομηθούν απ’ τις διακηρύξεις του Διεθνούς Δικαίου

Παράλληλα, ομάδες όπως οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης φέρνουν σε αγαστή συνεργασία εκείνα τα κράτη που επιδιώκουν ν’ αυτονομηθούν απ’ τις διακηρύξεις του Διεθνούς Δικαίου, και να αντιπροβάλλουν στη θέση του τις εθνικές τους ιδιαιτερότητες και τον «πολυπολικό» κόσμο. Έτσι, στο όνομα της δημοκρατικής αυτοδιάθεσης των λαών η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταγγέλλεται σαν δυτικός (διάβαζε: αμερικανικός) παρεμβατισμός και συνακόλουθα παραγκωνίζεται. Στο εξής:

«Αν το παλιό σύστημα είχε σχεδιαστεί με γνώμονα το “κράτος δικαίου” (rule of law), οι νέοι αυτοί φορείς προωθούν το “κράτος ηγέτη” (rule by law) – την πεποίθηση ότι “νόμος” είναι ό,τι λέει ο εκάστοτε πρόεδρος ή αρχηγός του κυβερνώντος κόμματος, είτε στο Ιράν, είτε στην Κούβα, είτε οπουδήποτε αλλού στον κόσμο. Και όπως ακριβώς η παλιά αντίληψη περί οικουμενικών δικαιωμάτων επηρέαζε στην πράξη τη συμπεριφορά των εθνών, το ίδιο ισχύει και για τις νέες αντιλήψεις που επιχειρούν να την αντικαταστήσουν» (σελ. 130).

Όλοι αυτοί οι παράγοντες συντελούν στη σταδιακή και μεθοδική υπονόμευση των φιλελεύθερων δημοκρατιών μας. Και το αντίθετο, όμως, συμβαίνει ενίοτε: σύγχρονοι αντιρρησίες επωφελούνται απ’ τα παλαιότερα διδάγματα των πολιτικών αντιφρονούντων επί κομουνισμού, και απειλούν την εξουσία των διεφθαρμένων καθεστώτων που τους κυβερνούν. Κορυφαίο τέτοιο παράδειγμα, λέει η Applebaum, ήταν η εξέγερση των κατοίκων του Χονγκ Κονγκ απέναντι στην κινεζική καταπίεση. Ωστόσο, παρά τη μαχητικότητά τους, οι πρωτεργάτες του κινήματος φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν, και το ίδιο το κίνημα κατεστάλη και απονομιμοποιήθηκε ευρύτερα. Όπως λέει η Applebaum:

«Αυτή η τακτική, ο επονομαζόμενος “καταβρεχτήρας ψεύδους”, δεν εμφυσά στους πολίτες κάποιο αίσθημα οργής, αλλά μηδενισμό και απάθεια. Με τόσες πολλές πιθανές θεωρίες, πώς γίνεται να ξέρεις τι πραγματικά συνέβη; Ίσως απλά δεν γίνεται να ξέρεις. Και όσο περισσότερο δεν είσαι σε θέση να καταλάβεις τι συμβαίνει γύρω σου, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να ενταχθείς σε κάποιο μεγάλο κίνημα για τη δημοκρατία, ή να προσέξεις έναν ηγέτη που θίγει τα κακώς κείμενα, ή να τείνεις ευήκοον ους όταν κάποιος κάνει λόγο για θετική πολιτική αλλαγή. Είναι προς όφελος των αυταρχικών ηγετών η διάδοση αυτού του αισθήματος παραίτησης και κυνισμού, όχι μόνο στους πολίτες των χωρών τους, αλλά και όλου του κόσμου» (σελ. 97-98).

Ο ρόλος της τεχνολογίας

Στην εποχή μας, ο πόλεμος της προπαγάνδας και του κυνισμού διεξάγεται και με τη βοήθεια της τεχνολογίας: ένα ολόκληρο κεφάλαιο αφιερώνεται στα περιβόητα ρωσικά και κινεζικά «bots», τα οποία δραστηριοποιούνται έντονα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θολώνουν το πολιτικό σκηνικό, κάθε φορά που ανακύπτει ένα σοβαρό πρόβλημα.

Στο πλαίσιο της Παγκοσμιοποίησης και του ανεξέλεγκτου καπιταλισμού, κλεπτοκρατία και κρατικός αυταρχισμός βαδίζουν χέρι χέρι, ενισχύοντας η μία την άλλη και διακυβεύοντας από κοινού του δημοκρατικούς θεσμούς, θεμέλιο των οποίων (δεν μπορεί παρά να) είναι η διαφάνεια. Τι πρέπει λοιπόν να κάνει ο φιλελεύθερος κόσμος; Μπορεί να μεταχειρισθεί αθέμιτα μέσα για να κατανικήσει τους «αθέμιτους» αντιπάλους του; Μάλλον το αντίθετο φαίνεται να πιστεύει η Applebaum και γι’ αυτό μας καλεί σε συσπείρωση των υποστηρικτών της ελευθερίας γύρω απ’ τα ιδανικά τους. Σήμερα, δεν υπάρχει πια φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη. Ο αγώνας ενάντια στην ανελευθερία είναι σκληρός, αλλά εμείς οφείλουμε να τον διεξαγάγουμε.

*Ο ΜΥΡΩΝ ΖΑΧΑΡΑΚΗΣ είναι υποψήφιος διδάκτωρ Φιλοσοφίας.

Δυο λόγια για τη συγγραφέα

Η Αν Άπλμπαουμ (Anne Applebaum) γεννήθηκε στην Ουάσινγκτον το 1964. Αρθρογράφος της Washington Post για δεκαεπτά χρόνια, ήταν από τους πρώτους δημοσιογράφους που έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου για την παρέμβαση της Ρωσίας στις αμερικανικές εκλογές και για τις αντιδημοκρατικές τάσεις στην Ευρώπη.

Το άρθρο της «Προειδοποίηση από την Ευρώπη», που δημοσιεύτηκε το 2018 στο Atlantic (του οποίου δύο χρόνια αργότερα έγινε μόνιμη συντάκτρια), ενέπνευσε αυτό το βιβλίο που ήταν στη βραχεία λίστα για το National Magazine Award. Είναι παντρεμένη με τον Ράντεκ Σικόρσκι, πρώην υπουργό Εξωτερικών της Πολωνίας. Είναι συγγραφέας τριών βραβευμένων ιστορικών βιβλίων σχετικά με τη Σοβιετική Ένωση: Red Famine (Ο Κόκκινος Λιμός, εκδ. Αλεξάνδρεια), Iron Curtain (Σιδηρούν Παραπέτασμα, εκδ. Αλεξάνδρεια) και Gulag (που έλαβε το βραβείο Πούλιτζερ).

Πηγή: Bookpress

Elniplex | 07/04/2025

Γράφει ο Απόστολος Πάππος

Διαβάζεται σε 3′- Ηλικιακό κοινό: 4+ (target 5-8) – Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά

Όσα μας ενώνουν είναι περισσότερα από όσα μας χωρίζουν
Jo Co

Ένα παιδί σαν κι εσένα. Μανιφέστο αγάπης, ισότητας, σεβασμού, ενσυναίσθησης και διαφορετικότητας.

Περί τίνος πρόκειται

Κάπου σ΄αυτόν τον κόσμο, υπάρχει ένα παιδί ακριβώς σαν και σένα
που με τα ίδια αστεία ξεκαρδίζεται κι έχει απ’ τα γέλια μάτια δακρυσμένα.
Μπορεί να μιλάτε άλλη γλώσσα, όνομα να ‘χετε διαφορετικό
στην εμφάνιση να διαφέρετε, μα νιώθετε το ίδιο το αυτό.
Τα ίδια πράγματα σε κάνουν να γελάσεις.
Και τα ίδια σε κάνουν να νευριάσεις.

Somewhere in this world, there is someone just like you
who finds the same things funny and who laughs the way you do.
You may speak a different language, you may have a different name
On the outside you look different, but your feelings are the same.
The same things make you giggle.
The same things make you mad.

Δεν είναι καθόλου εύκολο να μεταφράσεις και να αποδόσεις σε άλλη γλώσσα -και δη στην ελληνική- μια ομοιοκατάληκτη ιστορία, καλοδομημένη, που έχει το πλεονέκτημα της πρωτότυπης γλώσσας, άρα της πρωτογενούς έκφρασης, σκέψης και δημιουργίας. Πολλές φορές βλέπω ελληνικές μεταφράσεις που δεν ξέρω γιατί έγιναν, αλλά πάλι σκέφτομαι ότι δεν είναι καθόλου εύκολο να επιλέγεις τον δρόμο της ομοιοκατάληκτης απόδοσης. Στην περίπτωση όμως που συμβαίνει αυτό, θα ήθελα, αν και το ελληνικό κείμενο πάντα είναι πιο αποδυναμωμένο, να υπάρχει ένα αξιοπρεπές αποτέλεσμα απόδοσης όπως το παραπάνω, που έχει σεβαστεί το πρωτότυπο και προσπαθεί πραγματικά να το αποδώσει στη γλώσσα μας.

Ως προς την ιστορία, η συγγραφέας εμπνέεται από την παραπάνω φράση του δολοφονηθέντος βουλευτή Jo Cox, και δημιουργεί μια ιστορία που υμνεί τη διαφορετικότητα των ανθρώπων ως φαινόμενο που πρέπει να ενώνει, παρά να διαχωρίζει και να προκαλεί αντιπαραθέσεις. Γιατί κάθε παιδί γελά και στεναχωριέται με παρόμοια πράγματα, νευριάζει και θυμώνει με παρόμοια πράγματα. Όσο διαφορετική κι αν είναι η εμφάνισή του ή η γλώσσα του ή οι κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές αφετηρίες του, όλοι φοβόμαστε στα ίδια σχεδόν πράγματα, ελπίζουμε στα ίδια σχεδόν πράγματα, εγκαταλείπουμε τον τόπο ή τα σπίτια μας για τα ίδια ακριβώς πράγματα και θα μοιραζόμασταν λίγη βοήθεια σε κάποιον που είχε ανάγκη γιατί τις ίδιες έχουμε και εμείς, όπου κι αν είμαστε, όπου κι αν ζούμε.

Εστιάζοντας

Ένα μανιφέστο αγάπης, ένωσης και συμπερίληψης, στο πνεύμα των ενωτικών δημιουργιών “we are the world, we are the children”, όπου τα παιδιά καλούνται να κοιτάξουν τις ομοιότητές τους με τα άλλα παιδιά του κόσμου, που είναι τελικά πάρα πολλές.

Κείμενο μεστό, απλογραμμένο, κατανοητό από τους μικρούς αναγνώστες, λειτουργεί επιδραστικά στις σκέψεις των παιδιών, δημιουργώντας κρίκους σύνδεσης και ταύτισης με ποικίλα πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Η εικονογράφηση έχει πλήθος οπτικών ερεθισμάτων που προωθούν τη συμπερίληψη και δίνουν έμφαση στη διαφορετικότητα πολλών μορφών και τύπων. Οι χειροποίητης αίσθησης ψηφιακές μολυβιές προσφέρουν μια παιδικότητα που πλησιάζει το παιδικό σχέδιο και σκέψη, ενώ τα αφαιρετικά σκίτσα στο λευκό φόντο ξεκουράζουν και δίνουν ισορροπία μεταξύ κειμενικής και οπτικής πληροφορίας.

Για αναγνώστες από 4 περίπου ετών.

Εκδόσεις Παπαδόπουλος.

TAYTOTHTA
Τίτλος:	Ένα παιδί σαν και σένα
Τίτλος πρωτοτύπου:	Someone just like you
Συγγραφέας:	Helen Docherty
Εικονογράφος:	David Roberts
Εκδόσεις:	Παπαδόπουλος, Ιανουάριος 2025
Μετάφραση:	Μάνος Μπονάνος
Σελίδες:	40
Μέγεθος:	24 Χ 28
ISBN:	978-618-232-088-4

Πηγή: Elniplex

Elniplex | 26/04/2025

Διαβάζεται σε 3′- Ηλικιακό κοινό: 5+ (target 5-9) – Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά

Τότε έφτασε η μέρα που είδε στον καθρέφτη ότι ήταν σκέτος λαβύρινθος. Και τα πιο απλά προβλήματα του φαίνονταν περίπλοκα: το να δέσει τα κορδόνια του, το να πάρει το λεωφορείο.

Σέρτζιο Ολιβότι στο κείμενο και Τζούλια Παστορίνο στην εικονογράφηση

Περί τίνος πρόκειται

Ένα πρωί ο Ούγκο ξύπνησε και… δεν ήταν πια ο Ούγκο. Ή τουλάχιστον… δεν ήταν ο ίδιος Ούγκο όπως συνήθως. Ήταν πια μια χάλια μουντζούρα. Κι όχι μόνο απέξω. Και μέσα του, όλες του οι σκέψεις ήταν μπλεγμένες. “Ελπίζω αύριο να είμαι και πάλι κανονικός” είπε πέφτοντας το βράδυ για ύπνο. Αλλά το πρωί ξύπνησε όλο παύλες. Και την μεθεπόμενη μέρα γεμάτος τελείες. Και την επόμενη μέρα ξύπνησε καλλιγραφία. Μια άλλη μέρα συννεφιασμένος, μια άλλη τρεμάμενος, άλλη τετραγωνισμένος, την επόμενη ομόκεντρος κύκλος, μετά αγκαθωτός, ζιγκ ζαγκ, λαβύρινθος και ούτω καθεξής. Κάθε μέρα και κάτι άλλο γινόταν. Και κατέληξε να μην ξέρει ποιος είναι ο εαυτός του. Σαν ένας άλυτος γρίφος. Θα καταφέρει ποτέ να ξαναγίνει ο εαυτός του;

Εστιάζοντας

Πολύ έξυπνο βιβλίο, πρωτότυπο, μοντέρνο. Ο Ούγκο ξυπνάει πάντα κάποιος άλλος, με κυρίαρχο κάποιο άλλο σχήμα, γραμμή, στυλ. Αισθάνεται έξω από τα νερά του. Όλες αυτές οι αλλαγές εκπροσωπούν και φωτογραφίζουν το μεγάλωμα κάθε παιδιού. Μεγαλώνω, κάτι μου συμβαίνει, μπερδεύομαι. Γίνομαι κάτι άλλο. Ξαφνιάζω τους άλλους, ξαφνιάζομαι κι εγώ. Νομίζω έτσι πως θα αρέσω, σφάλλω. Νομίζω δεν θα αρέσω έτσι, σφάλλω ξανά. Αλλαγές, προσδοκίες, great expectations (τα είχε πει ο μεγάλος Τσαρλς πολύ πριν από εμάς), ματαιώσεις, αναζητήσεις, διαψεύσεις. Η ανάγκη να συνδεθείς με τον εαυτό σου, αλλά και με τους άλλους. Ένα ταξίδι, κανονικός λαβύρινθος, χάνεσαι συχνά και πάλι απ’ την αρχή. Μόνο που το ίδιο συμβαίνει με όλους. Όταν εσύ θα νιώσεις ξανά ότι βρήκες τον εαυτό σου, μπορεί οι άλλοι να βρίσκονται σε αντίστοιχη τροχιά αντικανονικότητας.

Το “ποιος είμαι” και η “κανονικότητα” του εαυτού μας τίθενται πολύ έξυπνα από τον Σέρζιο Ολιβότι. Το να βρεις τον εαυτό σου, να αντιληφθείς τις μεταβολές που συμβαίνουν μέσα κι έξω σου, να αποδεχθείς αυτές τις αλλαγές, είναι ένας διαρκής αγώνας που απλά στην αρχή ξαφνιάζει πολύ κάθε παιδί, προκαλεί τριγμούς, λυγμούς.

Θαυμάσια βρήκα τη σύνδεση όλων αυτών των αλλαγών με την τέχνη και με σπουδαία καλλιτεχνικά ρεύματα και στυλ. Ευθείες ή έμμεσες αναφορές και συνδέσεις με τον πουαντιγισμό, με τον εξπρεσιονισμό και την αφηρημένη τέχνη, με τον Μοντριάν, τον κυβισμό, τον Πικάσο, την Op Art, τον Καντίνσκι, τις νευρικές γραμμές του Σίλε και του Αυστριακού εξπρεσιονισμού κ.α. Όλα αυτά, πέραν του ότι μπορούν να αποτελέσουν αφορμές για εικαστικούς πειραματισμούς και δοκιμές από τα παιδιά, είναι και μια ευφυής γέφυρα των μεταβολών μας με την τέχνη και με τον τρόπο που αυτή αλλάζει, εξελίσσεται και αποβαίνει σπουδαία για τον άνθρωπο και την ουσιαστική ενηλικίωσή του.

Σε αυτό, προφανώς έχει κάνει εξαίρετη δουλειά η εικονογράφος Τζούλια Παστορίνο. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Η συνολική της ματιά και προσέγγιση αξίζουν της προσοχής όλων μας. Έχει κεντήσει κυριολεκτικά. Οι γραμμές της, οι αντιθέσεις της, ο τρόπος που διαχειρίζεται τον Ούγκο και αναπτύσσει μέσα από σχέδια όλες αυτές τις εικαστικές ιδέες, η εναλλαγή στυλ και τρόπων που δουλεύει τις ματιέρες της, η αίσθηση χειροποίητης δουλειάς που εκπέμπουν οι περισσότερες σελίδες της, όλα αποτελούν μια πραγματική καλλιτεχνική πανδαισία που στέκεται και αυτόνομα, πέρα από το κείμενο.

Προσέξτε το αυτό το βιβλίο. Πολύ.

Για αναγνώστες από 5 περίπου ετών.

Εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Απόσπασμα

Δείτε απόσπασμα εδώ

TAYTOTHTA
Τίτλος:	Εγώ ο Ούγκο
Τίτλος πρωτοτύπου:	Being Ugo
Συγγραφέας:	Sergio Olivotti
Εικονογράφος:	Giulia Pastorino
Εκδόσεις:	Παπαδόπουλος, Φεβρουάριος 2025
Μετάφραση:	Θοδωρής Τσεκούρας
Σελίδες:	48
Μέγεθος:	19 X 24
ISBN:	978-618-232-098-3

Πηγή: Elniplex

Elniplex | 30/04/2025

Γράφει ο Απόστολος Πάππος

Διαβάζεται σε 3′- Ηλικιακό κοινό: 4+ (target 4-8) – Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά

Αν η διάθεσή σου ήταν ένα χρώμα, τι χρώμα θα ήταν;

Το ζευγάρι Σόφι Μίλερ και Άντι Τ. Πίτσα συνεργάζονται θαυμάσια και δημιουργούν ένα πολύ πρωτότυπο αλλά και ιδιαιτέρως χρήσιμο και επιδραστικό βιβλίο γνώσεων.

Περί τίνος πρόκειται

Πράγματα που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι είναι επισήμως το περιεχόμενο του βιβλίου. Τι σημαίνει αυτό; Ότι τα πιο σημαντικά πράγματα δεν φαίνονται, δεν τα βλέπεις με τα μάτια (τα είχε πει κι ο Μικρός Πρίγκιπας αυτά παλιά). Ξεκινώντας από τις αισθήσεις: όραση, αφή, όσφρηση, γεύση, ακοή. Βλέπεις κάτι απ’ αυτά; Όχι! Ξέρεις όμως ότι υπάρχουν. Έχεις αποδείξεις.

Μετά: γάβγισμα, λάλημα κόκορα, ψίθυρος, ήχοι γενικώς. Αυτά τα βλέπεις κάπου; Όχι! Τα ακούς! Μυρωδιές! Η ζεστασιά! Η ψύχρα!Το γλειφιτζούρι! Κι αν κλείσεις τα μάτια και μετρήσεις ως το δέκα, ίσως κάτι νιώθεις μέσα σου. Κάτι από τα αόρατα πράγματα.  Συναισθήματα! Χαρά, αγάπη, ελπίδα, ευγνωμοσύνη, καλή διάθεση. Αλλά υπάρχουν και άλλα αόρατα πράγματα. Ναι, πολλά. Όπως φαγούρα, νοσταλγία, χάος, όνειρο, κουλαμάρα, ανατριχίλες, τρομάρα, συγκινήσεις, κότσια, φόβος, αποφασιστικότητα, κουράγιο, τσαγανό, ακεφιές, μελαγχολία. Κι άλλα ακόμα πιο παράξενα αλλά επίσης αόρατα: βαρύτητα, μπρίο, άπειρο.

Εστιάζοντας

Στο βιβλίο γνώσεων, αλλά και γενικώς, μεγάλη σημασία έχει η πρωτοτυπία. Η γνώση είναι διάχυτη στο διαδίκτυο, στα κινητά, τώρα και στην ΑΙ. Τι νόημα έχει να του πεις του παιδιού εγκυκλοπαιδικά πράγματα, ετοιματζίδικα; Άρα πρέπει να φτιάξεις πρότζεκτ, καλό, πρωτότυπο, προσεγμένο. Και στο εν λόγω έχουμε την ουσία του Μικρού Πρίγκιπα, ότι τα πιο πολλά (έλεγε εκείνος), πολλά θα πω εγώ, δεν τα βλέπουμε με τα μάτια, αλλά τα αισθανόμαστε, τα μαθαίνουμε, τα σκεφτόμαστε με άλλους τρόπους, αισθήσεις, δεξιότητες. Κι είναι σπουδαίο να καταλάβεις πόσα δεν βλέπεις κι υπάρχουν, συνήθως επειδή τους δίνουμε υπόσταση οι άνθρωποι.

Όσο για τον τρόπο και το περιεχόμενο, έχουμε βραχύ κείμενο, περιεκτικό, παιγνιώδες, πολλές λέξεις, εικονοποιημένες και προσωποποιημένες, με κεφαλαία γράμματα και ανάλαφρη γραμματοσειρά και εικονογράφηση η οποία όχι μόνο ταιριάζει με το χιουμοριστικό κείμενο αλλά το αναδεικνύει, είναι πιο σπιρτόζικη κι από αυτό, καθώς οι μορφές, τα διάφορα μικρά τερατάκια και εμψυχωμένες έννοιες έχουν πολλή πλάκα, ζωντάνια, κίνηση, σπιρτάδα και κερδίζουν την προσοχή.

Νομίζω ότι είναι ιδανικό για ενασχόληση και με τη γλώσσα, πέρα από έννοιες και συναισθήματα, αλλά και για εικαστικό πειραματισμό να ζωγραφίσουν και να δημιουργήσουν με υλικά τα παιδιά τα δικά τους αόρατα πράγματα, είτε υπάρχουν, είτε δεν υπάρχουν. Εξαιρετική άσκηση αυτή.

Για αναγνώστες από 4 περίπου ετών.

Εκδόσεις Παπαδόπουλος.

TAYTOTHTA
Τίτλος:	Αόρατα πράγματα
Τίτλος πρωτοτύπου:	Invisible things
Συγγραφέας:	Sophie MillerAndy J. Pizza
Εικονογράφος:	Andy J. Pizza
Εκδόσεις:	Παπαδόπουλος, Φεβρουάριος 2025
Επιμέλεια:	Μάνος Μπονάνος
Μετάφραση:	Μαρία Κωνσταντοπούλου
Σελίδες:	52
Μέγεθος:	23 Χ 28
ISBN:	978-618-232-134-8

Πηγή: Elniplex