Το κτίριο της οδού Ρηγίλλης επιλέχθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή έναν χρόνο μετά τη Μεταπολίτευση. Στην αίθουσα του κήπου εξελέγη ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έναντι του Κωστή Στεφανόπουλου το 1984, στον πρώτο όροφο ήταν πάντα το γραφείο του προέδρου, αλλά πολιτικές ιστορίες γράφονταν και στο κυλικείο.
Μόνο που έμεναν άγνωστες γιατί ο Γιάννης, ο καφετζής όλων των προέδρων, ήταν έμπιστος και εχέμυθος. Τα παραπάνω είναι μερικές από τις αφηγήσεις της δημοσιογράφου Ελλης Τριανταφύλλου, που «καλύπτει Ρηγίλλης», δηλαδή το ρεπορτάζ της Νέας Δημοκρατίας, στο βιβλίο «Οι τόποι της εξουσίας» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος).
Η Φώφη Γιωτάκη, «που καλύπτει Χαριλάου Τρικούπη», δηλαδή το ρεπορτάζ του ΠΑΣΟΚ, γράφει πως ήταν 1976 όταν ο τότε ιδιοκτήτης του κτιρίου έβλεπε συχνά έναν νεαρό με μακριά μαλλιά να περνά και να ξαναπερνά και να περιεργάζεται την οικοδομή που χτιζόταν. «Μία μέρα, όταν τελείωσε η οικοδομή, εμφανίστηκε πάλι ο μακρυμάλλης. Κατευθύνθηκε προς τον ιδιοκτήτη και, χωρίς περιστροφές, μπήκε στο θέμα. “Γεια σας, είμαι ο Κώστας Λαλιώτης, θα θέλαμε το κτίριο για να στεγάσουμε τα γραφεία του ΠΑΣΟΚ”. Η απάντηση ήταν θετική».
Οι λάτρεις της Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας θα ανακαλύψουν πολλά στις σελίδες του βιβλίου που επιμελήθηκε ο Ανδρέας Γιαννόπουλος. Μπορεί να μην έχουμε Βερσαλλίες ή Λευκό Οίκο, έχουμε όμως Μέγαρο Μαξίμου, Βουλή, Προεδρικό Μέγαρο, υπουργείο Εξωτερικών, Ζάππειο, Ρηγίλλης, Χαριλάου Τρικούπη, Περισσό, αλλά και «Μεγάλη Βρεταννία», Σίφνο, «Da capo», εκδοτικά συγκροτήματα και πρωθυπουργικό αεροπλάνο. Εκεί που, όπως γράφει ο Νίκος Χασαπόπουλος, η εξουσία βρίσκεται στα 35.000 πόδια.
«Η παλέτα των τόπων εξουσίας –θα το διαπιστώσει ευχερώς ο αναγνώστης- διαθέτει ποικιλία. Μιλώντας, πάντως, για “τόπους εξουσίας”, ειδικά σε μία χώρα όπως η Ελλάδα, δεν θα εκπλαγεί κανείς με την προφανή διαπίστωση ότι η πρωτεύουσα, η Αθήνα, είναι το κέντρο όπου βρίσκονται οι περισσότεροι τόποι εξουσίας, κυρίως αυτοί με την κλασική υπόσταση», σημειώνει στον πρόλογο ο Ανδρέας Γιαννόπουλος, αφήνοντας τη συνέχεια στις πένες γνωστών και καταξιωμένων δημοσιογράφων και το επίμετρο στον Ευάγγελο Βενιζέλο: «Η έννοια του τόπου στην πολιτική ζωή, είτε πρόκειται για το Μέγαρο Μαξίμου είτε για την Πλατεία Εξαρχείων, μας καλεί να δούμε την εξουσία ως κάτι περισσότερο από αποφάσεις ή πρόσωπα. Είναι μία σύνθετη χωρική εμπειρία: άλλοτε θεσμική, άλλοτε άτυπη και ενίοτε αντιφατική».
Αν προσθέσουμε και τους ψηφιακούς τόπους του Διαδικτύου, τότε είναι και αστείρευτη.
Είκοσι ένας δημοσιογράφοι επιστρατεύτηκαν για ένα βιβλίο που μάς ξεναγεί σε αναμενόμενους (Μέγαρο Μαξίμου, Βουλή, Τράπεζα της Ελλάδος) και όχι τόσο αναμενόμενους (Da Capo, Καθημερινή, Ελευθεροτυπία) «Τόπους εξουσίας».
Όπως παρατηρεί ο Βαγγέλης Βενιζέλος, «η εξουσία δεν ασκειται μόνο μέσω θεσμών και διαδικασιών. εγκαθίσταται, κατοικεί και αναπαράγεται σε «τόπους» που διαθέτουν οι ίδιοι πολιτικό κεφάλαιο, έχουν καταστεί σύμβολα και η χρήση τους μετέχει στην σύνθετη διαδικασία της νομιμοποίησης της εξουσίας». Της ουσιαστικής νομιμοποίησης, της αποδοχής, της ενσωμάτωσης στο κοινωνικό – θα προσθέταμε – καθώς η τυπική νομιμμοποίηση που τόσο λατρεύουν οι άνθρωποι της εξουσίας, δεν αρκεί. Και… το γνωρίζουν.
Αν η εξουσία είναι «η ικανότητα ή το δικαίωμα να επιβάλλεις ή να επηρεάζεις την συμπεριφορά, τις αποφάσεις ή τις πράξεις άλλων» (ξαναδιαβάστε το , ίσως προσθέτοντας το «να απαγορεύεις/να αποτρέπεις» που τόσο λατρεύτηκε τα τελευταία χρόνια), τότε το να επισκέπτεσαι τους τόπους άσκησής τους έχει μεγαλύτερο από ενδιαφέρον περιέργειας. Προσλαμβάνει μια διάσταση κατανόησης. Έτσι, λοιπόν, ο Ανδρέας Γιαννόπουλος – με θητεία από την Βουλή των Ελλήνων μέχρι την Παπαστράτος/την Philip Morris International και εμψυχωτής διαφόρων δικτύων συζήτησης – επιστράτευσε 21 δημοσιογράφους για να ξεναγήσουν τον αναγνώστη, ο καθένας με την ιδιαίτερη ματιά του σε 22 τόπους εξουσίας (Ο Νίκος Χασαπόπουλος χρεώθηκε τον ΔΟΛ αλλά και το …. πρωθυπουργικό αεροπλανάκι). Έμπνευση: το Γαλλικό «Les lieux du pouvoir», πλην η Ελληνική εκδοχή έχει το δικό της ενδιαφέρον – αν μη τι άλλο επειδή η δική μας αντισυμβατικότητα στην αντιμετώπιση της εξουσίας «πηγαίνει αλλιώς» . Λιγότερο σεβαστικά. Μάλλον πιο απόμακρα και ταυτόχρονα φιλικά/οικεία.
Είναι μερικοί από τους «τόπους της εξουσίας» (στις Εκδόσεις Παπαδόπουλος, με εξώφυλλο κόκκινο χαλί μπροστά στο Μαξίμου: και όμως, η ξενάγηση που προτείνεται στο συλλογικό αυτό έργο γίνεται από δημοσιογράφους που ξαναβλέπουν/ περιγράφουν/ αποκαλύπτουν περισσότερο τους διαδρόμους παρά την σκηνοθεσία) οι αναμενόμενοι: Μέγαρο Μαξίμου, Βουλή, Προεδρικό, ΥΠΕΞ, Τράπεζα της Ελλάδος, Ζάππειο. Πολύ ενδιαφέρον το πώς – για τον Άγγελο Κωβαίο, του «Βήματος» – το Μαξίμου καταγράφεται ως «αδικημένο σύμβολο» της Μεταπολίτευσης: σωστό, καθώς απετέλεσε επιλογή απομάκρυνσης του Πρωθυπουργού από τις «κοινοβουλευτικές «παρενοχλήσεις», αλλά κατέληξε λιγάκι σαν έξω από την κλίμακα των πραγμάτων/ την βουή των γεγονότων. Υπερσκηνοθετημένες οι συνεντεύξεις μπροστά σ’ έναν παλιοκαιρινό διάκοσμο, αναντίστοιχο με τους ενοίκους του αλλά και με το σημερινό Επιτελικό Κράτος. Την κατάσταση σώζει η αμερικανιά του σκύλου Πίνατ…
Ενώ η ξενάγηση στο Προεδρικό από την Γιάννα Μπαλή – περισσότερο του τηλεοπτικού/ραδιοφωνικού, αλλά γνωστή και από το περιοδικό «Βουλή και Ευρωβουλή» – παραλείπει να αναφερθεί στην γάτα Καλυψώ της πρόσφατης ενοίκου των πρώην Ανακτόρων, πλην εύστοχα θυμίζει ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στην εκεί κρεβατοκάμαρα που διατηρούσε εκεί στην δεύτερη θητεία του είχε, δυο μονά κρεβάτια με ενιαίο κεφαλάρι: «το ένα για ύπνο, το διπλανό ως γραφείο […] γεμάτο με έγγραφα και φακέλους, που μελετούσε κάθε πρωί».
Με πιο αναλυτική διάθεση προσεγγίζει το Υπουργείο Εξωτερικών ο Άγγελος Αθανασόπουλος – κι αυτός με θητεία στο «Βήμα», με πέρασμα από German Marshall Fund και ήδη Διευθυντής Τύπου στο ΕΛΚ/Λαϊκό Κόμμα στο ΕυρωΚοινοβούλιο – για να σταθεί κριτικά απέναντι στο «βαθύ έλλειμμα στρατηγικής σκέψης» , την απορρόφηση της πρωτοβουλίας από το Πρωθυπουργικό επιτελείο. Αυτά, πέρα από το κτιριολογικό, το παραδοσιακό, το ανθρωπολογικό (Παρένθεση: άδικος ο χαρακτηρισμός του Καρόλου Παπούλια, ως ενοίκου του ΥΠΕΞ, ως «ετερόφωτου». Στην πρώτη περίοδο ΠΑΣΟΚ υπήρξε καθοριστικότερος πολλών – απλώς υφολογικά ήταν αρνητής του προσκηνίου).
Πάντως, στους «Τόπους της Εξουσίας» συναντά κανείς και τόπους που εκ πρώτης όψεως αποτελούν παρέκβαση – παράδειγμα η Μεγάλη Βρεταννία, «εκεί όπου η αστική τάξη συναντάται με την πολιτική» – ή πάλιν η Πλατεία Κολωνακίου/ το θρυλικό (αν και στριμωγμένο) «Da Capo»: υπερασπιστές των ημερών «Λυκόβρυσης», ή πάλι του Dolce/ «Φίλιον» της Σκουφά δεν βρέθηκαν…
Αναμενόμενη η ξενάγηση στην Ρηγίλλης/ Ν.Δ., στην Χαριλάου Τρικούπη/ ΠΑΣΟΚ, στο «Σπίτι του Λαού» στον Περισσό/ ΚΚΕ. ( «Λείπει» η Κουμουνδούρου/ΣΥΡΙΖΑ, πλην … το 2025, αυτό ίσως δεν είναι έκπληξη. Ούτε υπήρξε ποτέ ιδιαίτερα ανοιχτή ως τόπος εξουσίας). Αντιθέτως, θα μπορούσε να ξαφνιάσει η – σωστή, ωστόσο, αλλά και βαθύτερα επεξηγηματική – επιλογή να στραφεί η προσοχή στην Μίνωος 1-16/ «Ελευθεροτυπία», στην Σωκράτους 57/ «Καθημερινή» και στην Χρήστου Λαδά 3 / ΔΟΛ, «Βήμα»- «Νέα». Δηλαδή σε αληθινούς τόπους εξουσίας, που ερμηνεύουν μιαν ολόκληρη εποχή διαμόρφωσης, στήριξης/ υπόσκαψης, αποκρυστάλλωσης της εξουσίας στην Ελλάδα των τελευταίων (πολλών) δεκαετιών. Τόποι που ήδη αποτελούν αχνό παρελθόν. Η περιγραφή των Γιάννη Παντελάκη, Νίκου Βατόπουλου, Νίκου Χασαπόπουλου, αντίστοιχων τροφίμων των τριών πυλώνων εξουσίας, κρύβει διαμαντάκια.
Πιο απροσδόκητη, η αναφορά σε δυο τόπους πρωθυπουργικών θερινών διακοπών: Ο Πάνος Λουκάκος περνά (το 1991) ένα δεκαήμερο του Ιουλίου με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στην Μύκονο. («Πολλά βράδια ο Καραμανλής μου πρότεινε να παίζουμε τάβλι. Δεν του άρεσε να χάνει. Για αυτό δεν έλεγα ποτέ στην αρχή ας παίξουμε στα τρία ή στα πέντε παιχνίδια»). Αληθινό ψυχογράφημα. Την Σίφνο του Κώστα Σημίτη, πάλι, με προσκηνηματική αναφορά στο κουρείο του Ζαννή/ «Άψε σβήσε» στην Απολλωνία αλλά και στην επίσκεψη π.χ. του Γιουνκέρ Χάμπερμας, παρουσιάζει η Κάτια Μακρή. Η οποία δίνει και καίρια στιγμιότυπα από στιγμές κρίσης της περιόδου Σημίτη, το 1999 – μήνες πριν την δεύτερη θητεία που κερδήθηκε στην κόψη…
Δεν θα μπορούσε να λείψει, βέβαια, και αναφορά στις κερκίδες των γηπέδων. Όπου ο Αντώνης Καρπετόπουλος – ποιος άλλος; – θυμίζει/επαναφέρει στιγμές με Κώστα Καραμανλή και Αλέξη Τσίπρα, αλλά και άβολα στιγμιότυπα μ’ έναν Κώστα Σημίτη που «δεν έβλεπε την ώρα να φύγει […] γιατί το γήπεδο δεν του ταίριαζε». Από εκεί και πέρα, «οι πιο πολλοί υπουργοί και υφυπουργοί θεωρούσαν επίτευγμα μια χειραψία με τον Βαρδή, ή μια φωτογραφία με τον «καπετάνιο»». Ο Θόδωρος Πάγκαλος, «επιβλητικός» κατά Καρπετόπουλο, καθόταν συνήθως στα δημοσιογραφικά. Ο Ανδρέας Λοβέρδος διατηρούσε ακόμη και μπλογκ για να γράφει εντυπώσεις από τον Ολυμπιακό.
Κατακλείδα: το ιδιότυπο αυτό βιβλίο, που απλώς ξεφυλλίσαμε, διαβάζεται ευχάριστα και χαλαρά, παρά τον πυρήνα της θεματικής του, π.χ. στο κατάστρωμα μιας καλοκαιρινής απόδρασης στο Αιγαίο.
Ύστερα, όμως, στο ξαναδιάβασμα, μπορεί να εξηγήσει πολλά.
Ένα βιβλίο με 28 συγκινητικές αφηγήσεις περιγράφει το τραύμα και τις εμπειρίες των ανθρώπων που γεννήθηκαν μακριά από την Ελλάδα αλλά κάποια στιγμή κλήθηκαν να κάνουν δική τους την πατρίδα των γονιών τους.
Η ξενιτιά έχει πόνο από όποια πλευρά και αν την αγγίξεις. Φωτ.: Σπύρος Στάβερης/ LIFO
«ΞΕΝΙΤΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ μην έχεις πού να ακουμπήσεις». Το περιγράφει ο ραδιοφωνικός παραγωγός Ξενοφών Ραράκος, αφηγούμενος την ιστορία του στο βιβλίο «Από τα ξένα στα ξένα. Ανάμεσα σε δύο πατρίδες». Το βιβλίο της Κωνσταντίνας Βαρσάμη και του Παναγιώτη Σιάνη, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, μεταφέρει τις μαρτυρίες ανθρώπων που γεννήθηκαν στα ξένα και ήρθαν στην Ελλάδα σε μικρή ηλικία. Είναι ευαίσθητο, συγκινητικό και σε κάποια σημεία σπαρακτικά τρυφερό.
Όμως ο Ραράκος δεν γεννήθηκε στην ξενιτιά. Ούτε έζησε έξω. Την ξενιτιά τη βίωσε μέσα του όταν, σε ηλικία πέντε ετών, ξύπνησε ένα πρωί και οι γονείς του είχαν φύγει μετανάστες στη Γερμανία. Ο μικρός Ξενοφώντας έμεινε με τη γιαγιά του και ένιωθε τον πόνο της ξενιτιάς κάθε φορά που οι γονείς του, μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, επέστρεφαν στη Γερμανία.
Με ευαισθησία και ρέουσα γραφή, το βιβλίο συγκεντρώνει αφηγήσεις 28 ανθρώπων που γεννήθηκαν στο εξωτερικό ή βίωσαν αλλιώς το τραύμα της ξενιτιάς.
Ναι, η ξενιτιά έχει πόνο από όποια πλευρά και αν την αγγίξεις. Ακόμα κι αν δεν πονάς εσύ, διακρίνεις τη δυσφορία στα πρόσωπα των δικών σου ανθρώπων. Ο Ηλίας Μαγκλίνης, που γεννήθηκε στο Κονγκό, λέει ότι οι γονείς του βίωσαν την επιστροφή στην Ελλάδα όπως οι πρωτόπλαστοι την έκπτωση από τον Παράδεισο. Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη φέρνει στο μυαλό της τη μυρωδιά της Αλεξάνδρειας.
Ο Θεμιστοκλής Νικολαΐδης έγινε «Ντέμης» επειδή όταν γεννήθηκε, στη Γερμανία, ο Ντέμης Ρούσσος έκανε σουξέ και οι γονείς του σκέφτηκαν ότι οι ντόπιοι δεν θα μπορούσαν να προφέρουν το βαφτιστικό του. Ο Πύρρος Δήμας πέρασε τα ελληνοαλβανικά σύνορα έχοντας στη βαλίτσα του έναν γάτο, όνειρα και μια βίζα που δεν ήταν για τον ίδιο.
Ο Μάκης Παπασημακόπουλος, που γεννήθηκε στην Αγγλία, είχε προβλήματα με την Ελληνίδα καθηγήτρια αγγλικών − προσπαθούσε να του διορθώσει την προφορά. Και πάντα αισθάνεται και Έλληνας και Άγγλος. Οι περισσότεροι αισθάνονται Έλληνες και κάτι άλλο, αν και η Κωνσταντίνα Βαρσάμη, που είδε για πρώτη φορά τον κόσμο από την Τσεχία, λέει ότι πατρίδα της είναι η κόρη της.
Με ευαισθησία και ρέουσα γραφή, το βιβλίο συγκεντρώνει αφηγήσεις 28 ανθρώπων που γεννήθηκαν στο εξωτερικό ή βίωσαν αλλιώς το τραύμα της ξενιτιάς, όπως ο Ραράκος. Ανάμεσά τους, εκτός από τους παραπάνω: Έλλη Πασπαλά, Μαργαρίτα Ζορμπαλά, Τάσος Μπουλμέτης, Άρης Πορτοσάλτε, Πασχάλης και Γιώργος Μουχταρίδης, Δημήτρης Βραχνός, Νίκος Κωνσταντάρας.
«Δεν είναι ανάγκη να έχει μεταναστεύσει κανείς για να νιώσει ξένος», γράφει η Κωνσταντίνα Βαρσάμη, ενώ ο Παναγιώτης Σιάνης στοχάζεται στον πρόλογο για το πώς οι αποφάσεις των άλλων, εν προκειμένω των γονέων, χαράσσουν τον χάρτη της ζωής μας, ορίζουν την τύχη μας. Είναι ένα απολαυστικό ανάγνωσμα, τόσο ευαίσθητο όσο τα δάκρυα του αποχωρισμού ή της αντάμωσης.
Συγγραφέας: Wendy Meddour Εικονογράφος: Daniel Egneus Μετάφραση-διόρθωση: Μαρία Κωνσταντοπούλου Εκδόσεις: Παπαδόπουλος Χρονιά έκδοσης: 2025 Ηλικίες: 5+
«Του παιδιού μου το παιδί είναι δυο φορές παιδί μου», θυμάμαι έλεγε η γιαγιά μου… Και η αλήθεια είναι πως η σχέση των παππούδων και των γιαγιάδων με τα εγγόνια έχει κάτι μαγικό. Αυτή την όμορφη σχέση μεταξύ ενός παππού και του εγγονού του πραγματεύεται «Το παιχνίδι του παππού», σε κείμενο Wendy Meddour και εικονογράφηση Daniel Egneus. Για την ακρίβεια, αυτή τη διαγενεακή σχέση και κάτι παραπάνω…
Ο Φοίβος θέλει να παίξει με τον παππού του, θέλει να παίξει ανυπόμονα με τον παππού του, μα ο παππούς είναι βυθισμένος στις σκέψεις του και δεν επικοινωνεί. Η μαμά του Φοίβου τού λέει να του δώσει χρόνο, μα αυτό δε φτάνει. Ο μικρός πρέπει να βρει τρόπο να αποκαταστήσει την επικοινωνία άμεσα. Επιστρατεύει λοιπόν ένα παιχνίδι που φαίνεται να αρέσει στον παππού του: να λέει ο καθένας τους ποια είναι τα 3 πιο αγαπημένα του «κάτι». Τα τρία πιο αγαπημένα σάντουιτς, οι τρεις πιο αγαπημένες μέδουσες, τα τρία πιο αγαπημένα τρενάκια και ούτω καθεξής. Μέσα απ’ αυτό το παιχνίδι έρχεται στην επιφάνεια η απώλεια της γιαγιάς που, παππούς και εγγονός, βιώνουν ο καθένας με τον δικό του τρόπο… Αντίστοιχα, έρχεται στην επιφάνεια και η αγάπη της γιαγιάς προς τον εγγονό, μια αγάπη που δε σβήνει, μα αντιθέτως φωτίζει την καρδιά του μικρού σαν τα αστέρια που λάμπουν στον ουρανό.
«Το παιχνίδι του παππού» (ο αγγλικός τίτλος είναι Tibble and Grandpa) είναι στην ουσία «το παιχνίδι του παππού και του Φοίβου», ο δικός τους δηλαδή κώδικας επικοινωνίας, μια έννοια που δικαίως υπάρχει στον πρωτότυπο τίτλο. Αντίστοιχα, το όνομα του ενός από τους δύο ήρωες έχει αλλάξει στην ελληνική έκδοση, με τον Tibble να γίνεται Φοίβος. Δεν είμαι σίγουρη κατά πόσον αυτές οι αλλαγές είναι απαραίτητες για να ταυτιστεί ή να νιώσει πιο οικεία το αναγνωστικό κοινό στην Ελλάδα ή αν εντέλει στερούν κάτι από την αρχική πρόθεση της Wendy Meddour.
Πέραν αυτού, το βιβλίο αφήνει μια γλυκιά αίσθηση και μια ζεστασιά στην ψυχή. Η εικονογράφηση του Daniel Egneus είναι ονειρική και συνοδεύει τέλεια το κείμενο. Οι εκφράσεις στα πρόσωπα του παππού και του εγγονού, τα βλέμματά τους, όπως επίσης και χρώματα που έχει επιλέξει δημιουργούν ένα πραγματικά άρτιο αποτέλεσμα. Σίγουρα το βιβλίο δεν θα ήταν τόσο συγκινητικό χωρίς αυτές τις εικόνες…
«Το παιχνίδι του παππού» διαβάζεται ευχάριστα και, παρά το τσίμπημα στην καρδιά που αφήνει ο χαμός της γιαγιάς, κλείνει με τρόπο λυτρωτικό. Αν έχετε βιώσει απώλεια στην οικογένεια, μπορεί και να βοηθήσει το παιδί σας να διαχειριστεί τον θάνατο και τη σχέση με τους υπόλοιπους συγγενείς, επομένως ίσως να έχετε έναν λόγο παραπάνω να το αναζητήσετε. Αν όχι, παραμένει ένα ευχάριστο ανάγνωσμα για το πώς χτίζεται η ανθρώπινη επαφή και πώς εξαφανίζεται το χάσμα των γενεών…
Σας προσκαλούμε να γνωρίσετε από κοντά τον Μιχάλη Σαμόλη και την Τόνια Τσακίρη, το Σάββατο 28 Ιουνίου, στις 20:00, στο περίπτερο 44 στην Έκθεση Βιβλίου στο Πασαλιμάνι.
Με τη βοήθεια της Τόνιας Τσακίρη, στο βιβλίο Αόρατοι άνθρωποι, ο Μιχάλης Σαμόλης αφηγείται τη ζωή του – μια ζωή γεμάτη περιπέτειες και μεγάλα σκαμπανεβάσματα. Στις σελίδες του βιβλίου τους, ξεχωρίζει ένα σημαντικό μήνυμα: ποτέ δεν είναι αργά να κάνουμε μια νέα αρχή στη ζωή μας.
Ένα νεαρό αγόρι ρίχνεται με τη βάρκα του στα μανιασμένα νερά, παραδομένο στη θύελλα της φύσης, σαν να τη ζητά, σαν να δοκιμάζει τα όριά του. Στον ουρανό, σαν φαντάσματα ή συμβολικές κορφές, διακρίνονται οι μορφές του Σοπενxάουερ και του Νίτσε. Δεν πρόκειται για συμβολισμό· είναι εικονογραφημένη μαρτυρία. Μια σκηνή από τη ζωή του Γιώργου Παπανικολάου, όπως την αποτυπώνει ο Πέτρος Χριστούλιας στο graphic novel «Δρ. Παπ. Η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ.Ν. Παπανικολάου», βγαίνει από τη διάσταση του βιβλίου και ξετυλίγεται σε έκθεση στο φεστιβάλ της Κύμης.
Από το εξώφυλλο του βιβλίου του Πέτρου Χριστούλια
Δεν είναι εύκολο να αφηγηθεί κανείς μια ζωή τόσο πυκνή και αφοσιωμένη, όσο εκείνη του ανθρώπου που ανακάλυψε το πολύτιμο Τεστ Παπ. Η επιλογή του εικονογραφημένου λόγου ως μέσου αφήγησης αποδεικνύεται όχι μόνο λειτουργική, αλλά και απολύτως ταιριαστή. Το graphic novel (εκδ. Παπαδόπουλος, 2023) δεν αποτυπώνει γραμμικά τα γεγονότα· τα εντάσσει σε ένα κινηματογραφικό κάδρο, με ρυθμό, με ατμόσφαιρα, με εναλλαγή τόνων. Η αφήγηση ξεκινά σχεδόν σαν ρομαντική κομεντί – ένα ζευγάρι περπατά στο Central Park της Νέας Υόρκης και η ιστορία ξεδιπλώνεται μέσα από τη συνομιλία τους. Το προσωπικό τέμνεται με το συλλογικό, το οικείο με το ιστορικό, χωρίς να χάνεται η ισορροπία.
Η βιογραφική ακρίβεια συνυπάρχει με τη φαντασία στην εμπνευσμένη προσέγγιση του βραβευμένου εικαστικού. Ο Παπανικολάου εμφανίζεται άλλοτε ως γιατρός, άλλοτε ως θαλασσομάχος, άλλοτε –με χιούμορ και εφευρετικότητα– ως Χριστόφορος Κολόμβος που ανακαλύπτει νέα επιστημονικά εδάφη. Η ζωή του γίνεται εικονογραφημένη αφήγηση, χωρίς να εξιδανικεύεται, αλλά και χωρίς να περιορίζεται από τα συμβατικά όρια της ιστορικής βιογραφίας. Η ευρηματικότητα του δημιουργού δεν αναιρεί την τεκμηρίωση· αντίθετα, την εμπλουτίζει. Οι βασικές πηγές, όπως η βιογραφία της ανιψιάς του Μαρίας Κόκορη (Γιώργος Παπανικολάου. Ο γιατρός που χάρισε ζωή στις γυναίκες, εκδ. Κέδρος) και το βιβλίο του Αμερικανού Daniel Carmichael, αξιοποιούνται με σεβασμό αλλά και δημιουργική ελευθερία.
Σελίδα από το graphic novel «Δρ. Παπ. Η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ.Ν. Παπανικολάου».
Γεννημένος το 1883 στην Κύμη Ευβοίας, σε ένα περιβάλλον έντονης πνευματικής και πολιτικής εγρήγορσης, ο Γεώργιος Παπανικολάου θα μετατρέψει την εσωστρέφεια της παιδικής του ηλικίας σε διαρκή αναζήτηση. Γιος γιατρού και δημάρχου, φοιτά στην Ιατρική Σχολή Αθηνών και αμέσως μετά στρέφεται στη φιλοσοφία, τη μουσική, τα γράμματα. Δεν ασκεί ποτέ την ιατρική με την τρέχουσα έννοια· επιλέγει την έρευνα ως βίωμα και αποστολή.
Η Γερμανία είναι ο πρώτος τόπος της επιστημονικής του περιπλάνησης. Εκεί διαμορφώνεται η ταυτότητα του ερευνητή: από τον Χαίκελ στον Καντ και τον Νίτσε, από τη λογοτεχνία στον δημοτικισμό, από τη βιολογία στην κυτταρολογία. Ένα μεταίχμιο μεταξύ πνευματικής αναζήτησης και επιστημονικής ακρίβειας. Με άρθρα στον Νουμά και δοκίμια, αναμετριέται με το πνεύμα της εποχής του.
Η μετανάστευση στις ΗΠΑ, μετά το 1913, γίνεται αφετηρία μιας επιστημονικής Οδύσσειας. Σε ένα δωμάτιο, με πενιχρά μέσα και άγρυπνες νύχτες, ξεκινάει η έρευνα που θα αλλάξει την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Το Παπ τεστ δεν είναι απλώς μια ιατρική καινοτομία· είναι το απόσταγμα πειθαρχίας, υπομονής και πίστης στην επιστήμη. Χωρίς εργαστηριακή ομάδα, χωρίς μεγάλα ερευνητικά προγράμματα, με μόνο στήριγμα τη γυναίκα του, Μάχη, που εργάζεται στο πλευρό του ως συνεργάτις και συνοδοιπόρος.
Σελίδα από το graphic novel «Δρ. Παπ. Η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ.Ν. Παπανικολάου».
Επί σχεδόν μισό αιώνα εργάζεται στο Ιατρικό Κολέγιο του Κορνέλλ. Δεν παραδίδει μαθήματα· δεν διακόπτει για διακοπές· δεν αποζητά φήμη. Οι διεθνείς τιμές έρχονται αργά και όχι πάντα δίκαια – η υποψηφιότητά του για Νόμπελ Ιατρικής δεν ευοδώθηκε ποτέ. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, αναγνωρίζοντας το εύρος του έργου του, επιδίωξε να τον επαναπατρίσει και να τον τιμήσει, προσφέροντάς του την έδρα Ζωολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών – μια επιστροφή που τελικά δεν ευοδώθηκε λόγω της πολιτικής αστάθειας. Η Ελλάδα τον τίμησε με καθυστέρηση, αλλά δεν έπαψε να τον συγκινεί. Παρέμεινε εσωτερικά Έλληνας· όχι από ρητορεία, αλλά από στοχασμό και ευθύνη.
Σελίδα από το graphic novel «Δρ. Παπ. Η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ.Ν. Παπανικολάου».
Πέθανε το 1962, λίγο πριν αναλάβει τη διεύθυνση ενός νέου καρκινολογικού ινστιτούτου στο Μαϊάμι. Άφησε πίσω του 158 επιστημονικά άρθρα, πέντε συγγράμματα και ένα έργο ζωής που, μέχρι σήμερα, σώζει εκατομμύρια γυναίκες. Δεν ανήκε στους ανθρώπους που σαγηνεύουν με τη ρητορική τους· ανήκε σε εκείνους που ξεχώρισαν μέσα από τη δουλειά τους.
Η έκθεση με τίτλο «Ο Δρ ΠΑΠ αλλιώς», παρουσιάζεται στην Κύμη από τις 6 έως τις 16 Ιουλίου στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Της Τέχνης τα Ιάματα». Με κέντρο τον Παπανικολάου, η φετινή διοργάνωση διερευνά την ιαματική διάσταση της δημιουργίας μέσα από ομιλίες, performances, εργαστήρια και προβολές. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Καθηγητής Ιωσήφ Βιβιλάκης.
Αφίσα του φεστιβάλ
Στις 6 Ιουλίου, ημέρα των εγκαινίων της έκθεσης, θα παρουσιαστεί το βιβλίο του Χριστούλια στον χώρο του Μουσείου. Στην εκδήλωση συμμετέχει η εγγονή του Νάσου Παπανικολάου (του μεγαλύτερου αδερφού του Γεωργίου Παπανικολάου) Γιούλη Κόκκορη και η σκηνοθέτις-θεατρολόγος Τζωρτζίνα Κακουδάκη, με συντονιστή τον Ιωσήφ Βιβιλάκη. Πρόκειται για έναν τρόπο να επιστρέφει κανείς –χωρίς θόρυβο αλλά με ουσία– σε εκείνες τις ζωές που, με μόνη πυξίδα την εσωτερική πειθαρχία, άλλαξαν τον κόσμο.
Σελίδα από το graphic novel «Δρ. Παπ. Η ζωή του πρωτοπόρου γιατρού Γ.Ν. Παπανικολάου». Λεπτομέρεια στην κεντρική φωτ. του παρόντος σημειώματος
Hoyer Katja ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΙΧΟΣ – ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ, 1949-1990 Μετάφραση Νίκος Ρούσσος Εκδόσεις Παπαδόπουλος
Ακούμε τα πρόσωπα και βλέπουμε την Ιστορία να γράφεται. Το βιβλίο της Katja Hoyer αποτελεί μια πολυδιάστατη, νηφάλια και ανθρώπινη αποτύπωση της ιστορίας της Λαοκρατικής Δημο- κρατίας της Γερμανίας. Μακριά από τη μονοδιάστατη εικόνα ενός καταπιεστικού καθεστώτος, προσφέρει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, φωτίζοντας πτυχές όπως η κοινωνική σταθερότητα, τα δικαιώματα των γυναικών και η καθημερινότητα των πολιτών. Με σχολαστική έρευνα, αφήγηση με ζωντάνια και σεβασμό προς τα πρόσωπα της ιστορίας, η Hoyer συνθέτει ένα έργο που δεν δι- καιολογεί αλλά εξηγεί. Απαραίτητο ανάγνωσμα για όσους επιθυ- μούν να κατανοήσουν βαθύτερα την Ευρώπη του Ψυχρού Πολέμου. Συγχαρητήρια στον εκδοτικό οίκο που καταπιάστηκε με το έργο αυτό.
Το 1990, με την πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος, μια χώρα, η Ανατολική Γερμανία, απλά έπαψε να υπάρχει. Για πάνω από σαράντα χρόνια, από τα ερείπια του Β’ Παγκοσμίου Πολέ- μου μέχρι το κατώφλι της νέας χιλιετίας, η ΛΔΓ παρουσίαζε μια ριζικά διαφορετική γερμανική ταυτότητα από οτιδήποτε είχε προηγηθεί και από οτιδήποτε υπάρχει σήμερα. Σοσιαλιστική αλ- ληλεγγύη, μυστική αστυνομία, κεντρικός σχεδιασμός, συρματο- πλέγματα: ήταν μια άλλη Γερμανία, γεννημένη στο γεωπολιτικό μεταίχμιο της ιδεολογίας και της ιστορίας. Από την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου το 1961, στη σχετική ευημερία της δεκα- ετίας του 1980, η Hoyer παρουσιάζει το πλούσιο πολιτικό, κοι- νωνικό και πολιτιστικό τοπίο που αναδύθηκε στην πρώην Ανατολική Γερμανία εν μέσω της πολιτικής καταπίεσης και των διαφόρων δυσπραγιών, μένοντας μακριά από τις αφελείς ψυ- χροπολεμικές απεικονίσεις που συνηθίζονται στη Δύση. Μέσα από ευρύ φάσμα μέχρι πρότινος αδημοσίευτων πηγών και συ- νεντεύξεων, η Hoyer συνθέτει τη συναρπαστική ιστορία εκείνης της άλλης Γερμανίας, που βρισκόταν πέρα από το Τείχος. ***
Η Katja Hoyer είναι Γερμανοβρετανίδα ιστορικός, δημοσιογρά- φος και συγγραφέας του πολύ γνωστού βιβλίου Blood and Iron. Είναι επισκέπτρια ερευνήτρια στο King’s College του Λονδίνου και μέλος της Royal Historical Society, αρθρογραφεί στη Washington Post και παρουσιάζει μαζί με τον Oliver Moody το podcast The New Germany. Γεννήθηκε στην Ανατολική Γερμανία.
*
Απολύτως εξαιρετικό. Αυτή η συναρπαστική αφήγηση της Ανα- τολικής Γερμανίας ρίχνει νέο φως σε ένα κεφάλαιο της ιστορίας που για πολλούς από εμάς παραμένει αδιαφανές. Με αυθεντία, ζωντάνια και βαθιά ανθρώπινη ματιά, αποτελεί απαραίτητο ανά- γνωσμα για όποιον επιδιώκει να κατανοήσει την Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. ΤΖΟΥΛΙΑ ΜΠΟΪΝΤ
Η Κάτγια Χόιερ επιδεικνύει ιδιαίτερη κατανόηση και επιδιώκει να προσφέρει μια διόρθωση στις προηγούμενες απλουστευτικές αποτιμήσεις της ΛΔΓ, που την παρουσιάζουν ως μια σταχτό- χρωμη χώρα της Στάζι… Η γνώση της για τις λεπτομέρειες, οι ευρείες ιστορικές πινελιές και η εμφανής συμπάθειά της προς τους ανθρώπους που συνεντεύχθηκε συνθέτουν μια συναρπα- στική ανάγνωση. ΡΟΤΖΕΡ ΜΠΟΪΖ THE TIMES
-Από την στήλη ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΊΟ ΜΑΣ, στην Εφημερίδα Χρονικά Δυτικής Μακεδονίας
Διαβάζεται σε 2′- Ηλικιακό κοινό: 4+ (target 5-8) – Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά
«Αν δεν μιλήσεις, πώς θα’ ρθουν οι φίλοι για βοήθεια;»
Τα θρυλικά Μούμιν είναι στην Ελλάδα και είναι τόσο σύγχρονα σαν να φτιάχτηκαν σήμερα.
Περί τίνος πρόκειται
Ήταν κάποτε ένα μικρό Τουφάκι που ζούσε στο δάσος μοναχό και φοβόταν το σκοτάδι και τη μοναξιά. Απέξω οι Χέμουλιν έκαναν βόλτες με βαριά βήματα και ψηλές μπότες.
Ένα πρωί, έφυγε δειλά απ’ το σπιτάκι του και πήρε τους δρόμους. Ντροπαλό και μοναχικό καθώς ήταν, πώς θα έκανε φίλους; Πώς θα γνώριζε άλλα Τουφάκια, πώς θα πλησίαζε κάποιον άλλο; “Αν δεν μιλήσεις, πώς θα ‘ρθουν οι φίλοι για βοήθεια;”
Συναντά ανθρώπους και ξωτικά, κανείς, όμως, δεν του δίνει σημασία. Φτάνει στο ακρογυάλι. Πώς γίνεται να νιώθει θλίψη μέσα σε τόση ομορφιά; αναρωτιέται. Ώσπου βρίσκει ένα μπουκάλι που ξεβράζει το κύμα, με μήνυμα σε χαρτί τυλιγμένο. Κάποιος του ζητάει βοήθεια. Κάποιος είναι μόνος και φοβάται. Θα βρει τον τρόπο το Τουφάκι να ανασυνταχθεί και να βοηθήσει αυτόν που του ζητά βοήθεια;
Εστιάζοντας
Αν εικονογράφος μπορεί να δώσει τέτοια εικονογράφηση το 1960, δηλαδή πριν 65 χρόνια για να το κάνουμε λιανά, τέτοιας αισθητικής, άποψης και παιγνιώδους χαρακτήρα, αν μπορεί να φτιάξει με τόσο μικρή εικονογραφική κληρονομιά που της δόθηκε από τους προγενέστερους, τέτοιες γραμμές και χιούμορ και εκφραστικότητα και ευαισθησία, τότε αφού της καταθέσουμε τον άμετρο σεβασμό μας, μπορούμε να σκεφτούμε ότι πολλοί σύγχρονοι εικονογράφοι πρέπει να αισθανθούν λίγο άβολα όταν δεν καταθέτουν, με τόσες τεχνολογικές δυνατότητες, κάτι που να διέπεται από ένα κάποιο στυλ και ειλικρίνεια και κάποια ομορφιά.
Μοναξιά, συστολή, κοινωνικότητα, κοινωνική αδεξιότητα, αναζήτηση του εαυτού, οικοδόμηση του θάρρους, αποδοχή, φιλία, εμπιστοσύνη, τόλμη.
Σε απόδοση της Βίκυς Αλυσσανδράκη που έκανε πολύ σοβαρή προσπάθεια να φέρει σε ελληνική ρίμα ένα δύσκολο και αρκετά μεγάλο κείμενο του 1960.
Διαβάζεται σε 2′- Ηλικιακό κοινό: 3+ (target 3-7) – Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά
Το Κίτρινο Ανοιχτό κραγιόνι αγαπάει τον μπαμπά του ως το φεγγάρι και πάλι πίσω. Και δεν είναι ΚΑΘΟΛΟΥ μικρή η απόσταση! ΟΥΑΟΥ! 477.800Μ μίλια! Κι εγώ σ’ αγαπάω ΤΟΟΟΣΟ πολύ!
Τα κραγιόνια με συμπερίληψη και χιούμορ γιορτάζουν τη γιορτή του πατέρα.
Περί τίνος πρόκειται
Τα κραγιόνια προετοιμάζονται για τη γιορτή του πατέρα.Το Καφέ κραγιόνι αγαπάει τον μπαμπά του επειδή δεν του αρέσει μόνο να διδάσκει, αλλά και να μαθαίνει. Το Κόκκινο Ηλεκτρίκ κραγιόνι αγαπάει τον μπαμπά του επειδή πάντοτε ξέρει τον δρόμο, το Τιρκουάζ αγαπάει τους δυο μπαμπάδες του περισσότερο απ’ όλα τα λουλούδια του κήπου, ενώ το Μπεζ κραγιόνι λέει χρόνια πολλά στη μαμά του. Κάθε κραγιόνι έχει έναν λόγο να αγαπάει τον μπαμπά του και να ετοιμάζεται για τη γιορτή του πατέρα.
Εστιάζοντας
Τα γνωστά και best seller παγκοσμίως Κραγιόνια του Drew Daywalt και του Oliver Jeffers συνεχίζουν με μια νέα ιστορία για τη γιορτή του πατέρα, που τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει έδαφος ως γιορτή, ακόμα και στην Ελλάδα.
Ουσιαστικά, έχουμε μια προσέγγιση της αγάπης προς τον πατέρα όπου αποτυπώνονται οι διάφορες μορφές οικογένειας, όπως θετός πατέρας, μεικτές οικογένειες, δύο μπαμπάδες κ.ο.κ. Της αγάπης που έχει κι αυτή διάφορες μορφές, διάφορους λόγους και αιτίες. Ο πατέρας είναι πρότυπο, είναι ταπεινός, είναι λίγο παντογνώστης, είναι έμπιστος, είναι λίγο δάσκαλος και λίγο μαθητής. Ο καθένας έχει τον λόγο του να νιώθει αγάπη για τον δικό του πατέρα, για το δικό του πατρικό σύμβολο.
Χρώματα, εκφραστικότητα, λιτότητα στην αποτύπωση στο λευκό περιβάλλον των σελίδων, συμβολισμοί και συμπερίληψη, είτε κειμενικά, είτε εικονογραφικά. Και πάντα το χιούμορ παρόν, μεστό και έξυπνο, δίπλα στην τρυφερότητα και την εξωστρέφεια, την έκφραση των συναισθημάτων.
Ήρθε η ώρα του παιδικού πάρτι!
Όλοι ξέρουμε πόση οργάνωση χρειάζεται… δραστηριότητες, παιχνίδια, φαγητό και –φυσικά– τα δωράκια για τους μικρούς καλεσμένους.
Αυτό το τελευταίο, αφήστε το πάνω μας!
Τα βήματα είναι απλά:
Συμπληρώστε τα ακόλουθα πεδία, ανάλογα με την ηλικία και τον αριθμό των παιδιών που έχετε καλέσει.
Επιλέξτε ανάμεσα σε πακέτα δώρων, με βιβλία επιλεγμένα από εμάς με φροντίδα και αγάπη.
Στο τέλος του πάρτι μοιράστε τα δωράκια στα παιδιά, χαρίζοντας τους έτσι… ακόμα περισσότερη χαρά!
*Στο κάθε σετ περιλαμβάνονται τα βιβλία και χάρτινες σακούλες για τη συσκευασία δώρου.
