ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ
Ο Σπύρος Ζωνάκης συνομιλεί στη Σχεδία με τη φιλόλογο και συγγραφέα Αννίτα Π. Παναρέτου για το βιβλίο της «Συμπληρώνω τη μνήμη του κόσμου», που φέρνει στο φως τις μαρτυρίες μη Εβραίων Ελλήνων ομήρων και αιχμαλώτων στα ναζιστικά και φασιστικά στρατόπεδα.
Η συνέντευξη
Η συζήτηση ξεκινά από την αφετηρία της έρευνας: ένα τυχαίο εύρημα σε πάγκο μεταχειρισμένων βιβλίων το 2013, η μαρτυρία του στρατηγού Κωνσταντίνου Μπακόπουλου για την ομηρία πέντε αντιστρατήγων. Από εκεί η συγγραφέας έφτασε σε περισσότερα από πενήντα πέντε εκτενή κείμενα, ημερολόγια, ιδιωτικές εκδόσεις και καταγραφές προφορικών αφηγήσεων, πολλά από τα οποία εντοπίστηκαν με κόπο.
Η Αννίτα Π. Παναρέτου εξηγεί γιατί αυτό το κεφάλαιο έμεινε για δεκαετίες στο περιθώριο, με την ιστοριογραφία στραμμένη αλλού και τους επιζώντες να επιλέγουν συχνά τη σιωπή. Μιλά για τη δυσκολία να υπολογιστεί ο αριθμός των εκτοπισμένων, για το ακανθώδες ζήτημα των Ελλήνων που πήγαν οικειοθελώς να εργαστούν στο Ράιχ και για τις μαζικές συλλήψεις του 1944.
«Ήταν ένα ηθικό χρέος για μένα αυτή η μελέτη. Απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους εκκρεμεί μια ανεξόφλητη οφειλή, την οποία επιχείρησα να περιορίσω.»Αννίτα Π. Παναρέτου
Το βάρος της συνέντευξης πέφτει στο πώς οι κρατούμενοι διαφύλαξαν την ανθρωπιά τους: στην αλληλεγγύη, στο χιούμορ, στο τραγούδι ως τρόπο αντίστασης, αλλά και στη συγχώρεση και στις μικρές χειρονομίες καλοσύνης από απλούς Γερμανούς. Η συγγραφέας αναφέρεται επίσης στη φράση του Όμηρου Πέλλα που έδωσε στο βιβλίο τον τίτλο του, σε μια συνομιλία που αξίζει να διαβαστεί ολόκληρη.
Ολόκληρη η συνέντευξη, με τίτλο «Αγάπα τη χωρίς φόβο ζωή», δημοσιεύτηκε στη Σχεδία στις 17 Αυγούστου 2020. Συνέντευξη: Σπύρος Ζωνάκης.
Το βιβλίο
«ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» – ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΜΗΡΟΙ ΚΑΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΣΕ ΝΑΖΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΣΙΣΤΙΚΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΚΑΙ ΦΥΛΑΚΕΣ 1941-1945
Αννίτα Π. Παναρέτου · 496 σελίδες · Μαλακό εξώφυλλο · ISBN 978-960-484-560-6
«Εγώ έτσι κι αλλιώς κάποτε θα φύγω. Τούτη η φωνή πρέπει να μείνει. Είναι η φωνή όλων όσων μαρτυρούν εδώ, που φιλοδοξεί να φέρει σε σας την τρεμούλα της ψυχής, το δάκρυ, τον πόνο στρατιών ανθρώπων».
«Τούτη τη φωνή» προβάλλει αυτό το βιβλίο. Τη φωνή χιλιάδων Ελλήνων, που στη διάρκεια της τριπλής ξένης κατοχής μεταφέρθηκαν βίαια έξω από τα σύνορα της πατρίδας. Μια ανεξερεύνητη πτυχή της ελληνικής Ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για πρώτη φορά σε βιβλίο.
- Γιατί αποτελεί μια μοναδική συρραφή, παρουσίαση και ανάλυση μαρτυριών μη Εβραίων Ελλήνων στα ναζιστικά και φασιστικά στρατόπεδα, μια κατ’ ουσίαν άγνωστη πτυχή της ελληνικής Ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
- Γιατί είναι το απόσταγμα επτά επίπονων και επίμονων χρόνων επιστημονικής έρευνας, που παρουσιάζεται με τρόπο γλαφυρό και ρέοντα.
Η συγγραφέας
Αννίτα Π. Παναρέτου
Η Αννίτα Παναρέτου γεννήθηκε το 1958 στην Αθήνα. Σπούδασε στο ΕΚΠΑ Αγγλική και στη συνέχεια Ελληνική Φιλολογία. Έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης. Έχει ασχοληθεί με την έρευνα και τη μελέτη θεμάτων και προσώπων της ελληνικής λογοτεχνίας –κυριότατα με την ταξιδιωτική πεζογραφία, που αποτέλεσε επί σειρά ετών το επιστημονικό της αντικείμενο-, καθώς και με μεταφράσεις.
Στη λογοτεχνία παρουσιάστηκε με τέσσερα βιβλία, το ένα εκ των οποίων είναι παιδικό αφήγημα. Η εργασία της (και, ύστερα, βιβλίο) Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος: συνολική θεώρηση του έργου του (1990) βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1986. …
