Εθνικός Κήρυξ | 05/06/2025
Γράφει ο Βασίλης Κουτσίλας
ΑΘΗΝΑ. Το βράδυ της Τρίτης, στον φιλόξενο χώρο του Public στο Σύνταγμα, παρουσιάστηκε το βιβλίο «Από τα ξένα στα ξένα» των Κωνσταντίνας Βαρσάμη και Παναγιώτη Σιάνη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος. Πρόκειται για ένα συλλογικό έργο που συγκροτείται από είκοσι εννέα προσωπικές εξομολογήσεις Ελλήνων της Διασποράς, οι οποίες συνθέτουν ένα συναισθηματικό ντοκουμέντο για την εμπειρία της επιστροφής -ή της μη επιστροφής- σε μια πατρίδα που δεν είναι ποτέ η ίδια.
Μεταξύ των εξομολογήσεων αυτών είναι και αυτή του καθηγητή Αλέξανδρου Κιτροέφ, συνεργάτη εδώ και χρόνια του «Ε.Κ.» αλλά και της ίδιας της συσσυγγραφέως Κωνσταντίνας Βαρσάμη, που έχει γεννηθεί στην (τότε) Τσεχοσλοβακία.
Οι αφηγήσεις αγγίζουν με ειλικρίνεια ζητήματα όπως η απώλεια και το ανήκειν, η πολιτισμική ταυτότητα, η νοσταλγία, η ενσωμάτωση σε νέες κοινωνίες και ο τρόπος με τον οποίο η μνήμη και η γλώσσα διαμορφώνουν τον εσωτερικό κόσμο του μετανάστη. Το βιβλίο φωτίζει το υπαρξιακό «ανάμεσα» των ανθρώπων που έχουν ζήσει ή συνεχίζουν να ζουν με το ένα πόδι «στα ξένα» και το άλλο στη χώρα που κουβαλούν μέσα τους.
Στην παρουσίαση συμμετείχαν ως ομιλητές ο δημοσιογράφος Κώστας Γιαννακίδης, η δημοσιογράφος Νίκη Λυμπεράκη, η γιατρός και ψυχογλωσσολόγος Μαρία Σαββάκη, καθώς και ο συγγραφέας, δημοσιογράφος και μεταφραστής Ηλίας Μαγκλίνης, του οποίου η προσωπική ιστορία περιλαμβάνεται στο βιβλίο. Ο ίδιος γεννήθηκε στο Κονγκό από Έλληνες γονείς της Διασποράς, μεγαλώνοντας σε μια σύνθετη πολιτισμική πραγματικότητα – εμπειρία που καταθέτει με λεπτότητα και στοχαστικότητα στις σελίδες του τόμου.
Οι ομιλητές ανέδειξαν τη συναισθηματική και κοινωνική αξία του βιβλίου, το οποίο λειτουργεί ως καθρέφτης και ως γέφυρα: καθρέφτης για όσους αναγνωρίζουν δικές τους εμπειρίες στις μαρτυρίες των άλλων, και γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές, ηπείρους, γενιές και κοσμοαντιλήψεις. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η ανταπόκριση του κοινού, με πολλούς να μοιράζονται δικές τους εμπειρίες μετανάστευσης ή να ανακαλούν μνήμες των γονιών και των παππούδων τους.
Οι συγγραφείς τόνισαν ότι στόχος τους δεν ήταν να «πουν την ιστορία της Διασποράς», αλλά να ανοίξουν χώρο για τις φωνές εκείνων που τη βίωσαν – με εσωτερική διαστρωμάτωση, αντιφάσεις, ερωτήματα και στιγμές τρυφερότητας. Μέσα από έναν λόγο λιτό και στοχαστικό, το «Από τα ξένα στα ξένα» αποφεύγει τόσο τον εξιδανικευμένο πατριωτισμό όσο και τον στερεοτυπικό μελοδραματισμό, επιλέγοντας μια προσέγγιση ειλικρινούς, σιωπηλής δύναμης.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με θερμό χειροκρότημα και ανοιχτό διάλογο, αφήνοντας πίσω της τη βαθιά αίσθηση ότι το βιβλίο αυτό απευθύνεται σε όλους όσοι κουβαλούν μέσα τους μια δεύτερη πατρίδα, μια ξενιτιά, μια σιωπηλή γέφυρα ανάμεσα στο «εδώ» και το «εκεί». Το «Από τα ξένα στα ξένα» είναι κάτι περισσότερο από ένα βιβλίο – είναι μια πολύτιμη συμβολή στον συλλογικό μας αυτοπροσδιορισμό.
Υ.Γ.: Είχα διαβάσει το βιβλίο προτού πάω στην παρουσίαση της Τρίτης και χωρίς να θέλω να αδικήσω καμιά άλλη περιγραφή/αφήγηση/εξομολόγηση με συγκίνησαν ιδιαίτερα μερικές γραμμές από την ιστορία της Κωνσταντίνας Βαρσάμη. Όταν στο κλείσιμο της εκδήλωσης η Νίκη Λυμπεράκη είπε ότι θέλει να διαβάσει ένα χαρακτηριστικό και ιδιαίτερο απόσπασμα από το βιβλίο έβαλα στοίχημα με τον εαυτό μου ότι θα ήταν το συγκεκριμένο. Και ενώ τα στοιχήματα συνήθως τα χάνω, αυτή τη φορά δεν έπεσα έξω. Το παραθέτω αυτούσιο, γιατί η αναφορά στη μονάκριβη κόρη της, τη Λήδα (στην οποία αφιερώνει και το βιβλίο), δεν είναι τυχαία, αλλά αντίθετα, αποτελεί υπαρξιακή άγκυρα: «Το τραύμα του άπατρι με ακολουθεί πάντα. Δεν ξέρω να απαντήσω στην ερώτηση ‘από πού είμαι’. Λυτρώθηκα όταν διάβασα ότι για την καταγωγή του Ομήρου ερίζουν πόλεις και χωριά. Δεν ξέρω ποια είναι η πατρίδα μου. Ελληνίδα, ναι, χωρίς καταγωγή. Πατρίδα μου είναι η κόρη μου, η Λήδα. Ο πρώτος μη περιπλανώμενος άνθρωπος μετά από τρεις γενιές. Γεννήθηκε, μεγάλωσε, κατοικεί στην Αθήνα. Το αίσθημα του ‘δεν ανήκω’ καταλάγιασε στις 25 Νοεμβρίου 2001. Οικογένειά μου, συγγενείς μου, είναι οι φίλοι μου».
Καλοτάξιδο!
Πηγή: Εθνικός Κήρυξ
