ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ
Ο Γιώργος Βενιέρης, στην Καθημερινή, αναζητά πόσοι μη Εβραίοι Έλληνες εκτοπίστηκαν σε ναζιστικά και φασιστικά στρατόπεδα και στηρίζεται στην έρευνα της Αννίτας Π. Παναρέτου στο βιβλίο της «Συμπληρώνω τη μνήμη του κόσμου».
Το άρθρο
Αφετηρία του άρθρου είναι η άνοιξη του 1945, όταν οι αθηναϊκές εφημερίδες άρχισαν να τυπώνουν ονόματα αγνοουμένων που εντοπίζονταν σε όλη την Ευρώπη. Από εκεί ο αρθρογράφος περνά σε ένα ερώτημα που μένει ανοιχτό ως σήμερα: πόσοι μη Εβραίοι Έλληνες κατέληξαν σε στρατόπεδα, φυλακές και χώρους καταναγκαστικής εργασίας της Γερμανίας και της Ιταλίας. Σε αυτό ακριβώς το κενό στέκεται η Αννίτα Π. Παναρέτου στο «Συμπληρώνω τη μνήμη του κόσμου», μια έρευνα σε αρχεία και σε χιλιάδες σελίδες μαρτυριών, την οποία, όπως αναφέρει το άρθρο, έχει τιμήσει η Ακαδημία Αθηνών.
Ο Βενιέρης ακολουθεί τις εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν από το 1945 και μετά, από τις δεκάδες χιλιάδες των πρώτων χρόνων έως τις περίπου δέκα χιλιάδες που δίνουν σήμερα τα Arolsen Archives, αξιοποιώντας κρατικά έγγραφα, δημοσιεύματα της εποχής και καταγραφές του Ερυθρού Σταυρού και των οργανώσεων ομήρων. Εξηγεί γιατί οι αριθμοί δεν μπορούν απλώς να προστεθούν: οι χαρακτηρισμοί των ανθρώπων άλλαζαν από κατάλογο σε κατάλογο, αρχεία χάθηκαν και οι καταγραφές επικαλύπτονται. Χωριστή ενότητα αφορά όσους μεταφέρθηκαν στην Ιταλία.
«Από όλα τα παραπάνω προκύπτει πως ο ακριβής αριθμός των Ελλήνων ομήρων στο Ράιχ δεν θα γίνει ποτέ γνωστός – ακόμα και μετά την έρευνα στα Arolsen Archives»Αννίτα Π. Παναρέτου
Το κείμενο κλείνει με το συμπέρασμα της συγγραφέως ότι το ακριβές σύνολο μάλλον δεν θα εξακριβωθεί, και με μια ανάγνωση του τίτλου του βιβλίου: η ιστορική έρευνα δεν ψάχνει μόνο έναν αριθμό, αλλά προσπαθεί να δώσει πίσω όνομα και θέση στη μνήμη σε ανθρώπους που χάθηκαν πίσω από τις στατιστικές.
Ολόκληρο το άρθρο, με τίτλο «Οι ξεχασμένοι Ελληνες των στρατοπέδων συγκέντρωσης: Πόσοι μη Εβραίοι εκτοπίστηκαν, τελικά, από τους ναζί και τους φασίστες», δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 15 Οκτωβρίου 2026. Κείμενο: Γιώργος Βενιέρης.
Το βιβλίο
«ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» – ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΜΗΡΟΙ ΚΑΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΣΕ ΝΑΖΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΣΙΣΤΙΚΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΚΑΙ ΦΥΛΑΚΕΣ 1941-1945
Αννίτα Π. Παναρέτου · 496 σελίδες · Μαλακό εξώφυλλο · ISBN 978-960-484-560-6
«Εγώ έτσι κι αλλιώς κάποτε θα φύγω. Τούτη η φωνή πρέπει να μείνει. Είναι η φωνή όλων όσων μαρτυρούν εδώ, που φιλοδοξεί να φέρει σε σας την τρεμούλα της ψυχής, το δάκρυ, τον πόνο στρατιών ανθρώπων».
«Τούτη τη φωνή» προβάλλει αυτό το βιβλίο. Τη φωνή χιλιάδων Ελλήνων, που στη διάρκεια της τριπλής ξένης κατοχής μεταφέρθηκαν βίαια έξω από τα σύνορα της πατρίδας. Μια ανεξερεύνητη πτυχή της ελληνικής Ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για πρώτη φορά σε βιβλίο.
- Γιατί αποτελεί μια μοναδική συρραφή, παρουσίαση και ανάλυση μαρτυριών μη Εβραίων Ελλήνων στα ναζιστικά και φασιστικά στρατόπεδα, μια κατ’ ουσίαν άγνωστη πτυχή της ελληνικής Ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
- Γιατί είναι το απόσταγμα επτά επίπονων και επίμονων χρόνων επιστημονικής έρευνας, που παρουσιάζεται με τρόπο γλαφυρό και ρέοντα.
Η συγγραφέας
Αννίτα Π. Παναρέτου
Η Αννίτα Παναρέτου γεννήθηκε το 1958 στην Αθήνα. Σπούδασε στο ΕΚΠΑ Αγγλική και στη συνέχεια Ελληνική Φιλολογία. Έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης. Έχει ασχοληθεί με την έρευνα και τη μελέτη θεμάτων και προσώπων της ελληνικής λογοτεχνίας –κυριότατα με την ταξιδιωτική πεζογραφία, που αποτέλεσε επί σειρά ετών το επιστημονικό της αντικείμενο-, καθώς και με μεταφράσεις.
Στη λογοτεχνία παρουσιάστηκε με τέσσερα βιβλία, το ένα εκ των οποίων είναι παιδικό αφήγημα. Η εργασία της (και, ύστερα, βιβλίο) Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος: συνολική θεώρηση του έργου του (1990) βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1986. …
