ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ
Η Γεωργία Καρκάνη παρουσιάζει στο Womantoc το βιβλίο της Αννίτας Παναρέτου «Συμπληρώνω τη μνήμη του κόσμου», για τους Έλληνες μη Εβραίους ομήρους και αιχμαλώτους σε ναζιστικά και φασιστικά στρατόπεδα, και συζητά με τη συγγραφέα για την έρευνα πίσω από αυτό.
Το άρθρο
Το αφιέρωμα ανοίγει με τη μαρτυρία της Βάσως Σταματίου, κρατούμενης στο Άουσβιτς, για τη στιγμή που της χάραξαν στο μπράτσο τον αριθμό της, και εξηγεί γιατί αυτή η απώλεια του ονόματος βαραίνει όσο και οι κακουχίες που καταγράφουν άλλες μαρτυρίες του βιβλίου. Η αρθρογράφος περιγράφει επίσης πώς ξεκίνησε η έρευνα, από έναν τίτλο σε πάγκο μεταχειρισμένων βιβλίων το 2013, και πώς κράτησε επτά χρόνια.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η συγγραφέας εξηγεί ποιους σκοπούς εξυπηρετούσε ο εκτοπισμός μη Εβραίων Ελλήνων στα στρατόπεδα του Ράιχ, τι μπορεί να προσφέρει στην ιστοριογραφία η μαρτυρία ενός απλού ανθρώπου και πώς εντόπισε τις αφηγήσεις σε παλαιοβιβλιοπωλεία, βιβλιοθήκες και ιδιωτικές εκδόσεις. Μιλά ακόμη για τις τηλεφωνικές συνομιλίες της με δύο από τους τελευταίους επιζώντες και για τη δυσκολία να χωρέσει ένα τεράστιο υλικό σε έναν τόμο.
«Ο εντοπισμός των μαρτυριών αποτέλεσε -χωρίς υπερβολή- ένα κυνήγι θησαυρού, δηλαδή ένα συγκερασμό απερίγραπτης γοητείας και πολλών δυσκολιών.»Αννίτα Παναρέτου
Η κουβέντα κλείνει με το αυξανόμενο ενδιαφέρον των τελευταίων χρόνων για τους εκτοπισμένους και με τις σκέψεις της για την τότε πρόσφατη καταδίκη της Χρυσής Αυγής. Ένα κείμενο που αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο, τόσο για τις μαρτυρίες που παραθέτει όσο και για τη ματιά της ερευνήτριας.
Ολόκληρο το αφιέρωμα, με τίτλο «Η άγνωστη ιστορία των Ελλήνων ομήρων σε ναζιστικά στρατόπεδα: “Αν πέθαινα, θα πέθαινε ένας αριθμός”», δημοσιεύτηκε στο Womantoc στις 26 Οκτωβρίου 2020. Κείμενο: Γεωργία Καρκάνη.
Το βιβλίο
«ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ ΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» – ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΜΗΡΟΙ ΚΑΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΣΕ ΝΑΖΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΣΙΣΤΙΚΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΚΑΙ ΦΥΛΑΚΕΣ 1941-1945
Αννίτα Παναρέτου · 496 σελίδες · Μαλακό εξώφυλλο · ISBN 978-960-484-560-6
«Εγώ έτσι κι αλλιώς κάποτε θα φύγω. Τούτη η φωνή πρέπει να μείνει. Είναι η φωνή όλων όσων μαρτυρούν εδώ, που φιλοδοξεί να φέρει σε σας την τρεμούλα της ψυχής, το δάκρυ, τον πόνο στρατιών ανθρώπων».
«Τούτη τη φωνή» προβάλλει αυτό το βιβλίο. Τη φωνή χιλιάδων Ελλήνων, που στη διάρκεια της τριπλής ξένης κατοχής μεταφέρθηκαν βίαια έξω από τα σύνορα της πατρίδας. Μια ανεξερεύνητη πτυχή της ελληνικής Ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, για πρώτη φορά σε βιβλίο.
- Γιατί αποτελεί μια μοναδική συρραφή, παρουσίαση και ανάλυση μαρτυριών μη Εβραίων Ελλήνων στα ναζιστικά και φασιστικά στρατόπεδα, μια κατ’ ουσίαν άγνωστη πτυχή της ελληνικής Ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
- Γιατί είναι το απόσταγμα επτά επίπονων και επίμονων χρόνων επιστημονικής έρευνας, που παρουσιάζεται με τρόπο γλαφυρό και ρέοντα.
Η συγγραφέας
Αννίτα Παναρέτου
Η Αννίτα Παναρέτου γεννήθηκε το 1958 στην Αθήνα. Σπούδασε στο ΕΚΠΑ Αγγλική και στη συνέχεια Ελληνική Φιλολογία. Έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης. Έχει ασχοληθεί με την έρευνα και τη μελέτη θεμάτων και προσώπων της ελληνικής λογοτεχνίας –κυριότατα με την ταξιδιωτική πεζογραφία, που αποτέλεσε επί σειρά ετών το επιστημονικό της αντικείμενο-, καθώς και με μεταφράσεις.
Στη λογοτεχνία παρουσιάστηκε με τέσσερα βιβλία, το ένα εκ των οποίων είναι παιδικό αφήγημα. Η εργασία της (και, ύστερα, βιβλίο) Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος: συνολική θεώρηση του έργου του (1990) βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1986. …
