ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ
Σε εκτενές ιστορικό άρθρο στην Καθημερινή, ο Γιώργος Βενιέρης εξετάζει γιατί η Ελλάδα καταψήφισε το 1947 στον ΟΗΕ το σχέδιο διχοτόμησης της Παλαιστίνης, στηριζόμενος στο νέο βιβλίο του Μανόλη Κούμα «Η Ελλάδα και το Μεσανατολικό Ζήτημα 1945-1981».
Το άρθρο
Αφετηρία του κειμένου είναι η ψηφοφορία της 29ης Νοεμβρίου 1947 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου η Αθήνα ήταν η μόνη δυτικοευρωπαϊκή πρωτεύουσα που είπε «όχι». Ο αρθρογράφος ξεκαθαρίζει ότι η επιλογή αυτή δεν πήγαζε από εχθρότητα προς ένα εβραϊκό κράτος και, παραπέμποντας στη μελέτη του Μανόλη Κούμα, τη συνδέει με τη δεινή θέση μιας χώρας που βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο και οικονομική κρίση.
Με αποσπάσματα από το βιβλίο και από διπλωματικά έγγραφα της εποχής, το άρθρο παρακολουθεί τον ρόλο του Παναγιώτη Πιπινέλη και του Συμβουλίου Πολιτικών Υποθέσεων του υπουργείου Εξωτερικών, την αναζήτηση στηριγμάτων στη Μεσόγειο όταν τα βόρεια σύνορα είχαν γίνει εχθρικά, την έγνοια για τους Έλληνες της Αιγύπτου, την ελπίδα για αραβικές ψήφους στον ΟΗΕ, τον φόβο ενός φιλοσοβιετικού Ισραήλ και τη θέση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων.
«πίσω από την ελληνική ψήφο βρισκόταν ένα πυκνό πλέγμα γεωπολιτικών, διπλωματικών, οικονομικών και εκκλησιαστικών παραγόντων»Γιώργος Βενιέρης, Η Καθημερινή
Η αφήγηση φτάνει ως την de facto αναγνώριση του Ισραήλ το 1949 και την de jure το 1990, δείχνοντας πώς μια ψήφος που σήμερα ξενίζει ήταν τότε αποτέλεσμα ψύχραιμης στάθμισης συμφερόντων. Είναι μια καλή εισαγωγή στο πρώτο κεφάλαιο μιας ιστορίας που το βιβλίο παρακολουθεί έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Ολόκληρο το άρθρο, με τίτλο «Το ελληνικό “όχι” στη διχοτόμηση της Παλαιστίνης: Γιατί η Αθήνα καταψήφισε το σχέδιο του ΟΗΕ για τη δημιουργία εβραϊκού κράτους το 1947», δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 13/10/2026. Κείμενο: Γιώργος Βενιέρης.
Το βιβλίο
Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΣΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ 1945-1981
Μανόλης Κούμας · 351 σελίδες · Μαλακό εξώφυλλο · ISBN 978-618-232-409-7
Η σχέση της Ελλάδας με τη Μέση Ανατολή, από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980, αποκαλύπτει μια συναρπαστική και λιγότερο γνωστή πλευρά της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Μέσα από τις σχέσεις με το Ισραήλ και τον αραβικό κόσμο, το βιβλίο φωτίζει τους λόγους που διαμόρφωσαν τη φιλοαραβική στάση της Αθήνας και δείχνει πώς το Κυπριακό, τα ελληνικά συμφέροντα και οι ισορροπίες του Ψυχρού Πολέμου επηρέασαν κρίσιμες αποφάσεις
- Γιατί φωτίζει μια καθοριστική αλλά λιγότερο γνωστή πλευρά της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: τη σχέση της Ελλάδας με τη Μέση Ανατολή, μια περιοχή άμεσα δεμένη με την ασφάλεια, τα συμφέροντα και την ιστορική παρουσία του ελληνισμού.
- Γιατί εξηγεί πώς διαμορφώθηκε η σταθερή φιλοαραβική κατεύθυνση της ελληνικής πολιτικής και πώς αυτή επηρέασε, για δεκαετίες, τις σχέσεις της Ελλάδας με το Ισραήλ.
- Γιατί συνδέει το Μεσανατολικό με κρίσιμα ζητήματα της μεταπολεμικής Ελλάδας, όπως το Κυπριακό, οι περιφερειακές ισορροπίες, ο Ψυχρός Πόλεμος και η ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ
Ο συγγραφέας
Μανόλης Κούμας
Ο Μανόλης Κούμας είναι επίκουρος καθηγητής Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων (19ος-20ός αιώνας) στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει επίσης διδάξει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Από το 2014 έως το 2021 δίδαξε στο πρόγραμμα International Baccalaureate του Κολλεγίου Ψυχικού. Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται η ελληνική εξωτερική πολιτική, οι προσλήψεις του διεθνούς συστήματος και η στρατηγική των Μεγάλων Δυνάμεων στη Μεσόγειο. Είναι συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων, ενώ άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους.
