Fractalart.gr | 22/04/2025
Γράφει η Γιούλη Τσακάλου
Υπάρχουν βιβλία που δεν διαβάζονται μόνο με το νου, αλλά κυρίως με την καρδιά. Το Από τα Ξένα στα Ξένα – Ανάμεσα σε Δύο Πατρίδες είναι ένα τέτοιο έργο. Πρόκειται για μια σπάνια συλλογή είκοσι εννέα εξομολογητικών αφηγήσεων, που υφαίνουν έναν ιστό μνήμης, νοσταλγίας και ταυτότητας. Μέσα από αυτές, ξεδιπλώνεται το βαθιά ανθρώπινο βίωμα της μετανάστευσης και της επιστροφής· ένας εσωτερικός χάρτης που σηματοδοτεί την περιπλάνηση ανάμεσα σε δύο πατρίδες, δύο κόσμους, δύο εαυτούς.
Κάθε μαρτυρία είναι μια ξεχωριστή ιστορία, μα όλες μαζί συνθέτουν έναν πολύτροπο ύμνο στον διασκορπισμένο ελληνισμό και στην πολυπλοκότητα του «ανήκειν». Οι αφηγητές – μετανάστες ή απόγονοι μεταναστών – δεν περιγράφουν απλώς τόπους και γεγονότα· αφηγούνται μια βαθύτερη εμπειρία: την αίσθηση του να μην ανήκεις απόλυτα πουθενά, να κουβαλάς μέσα σου δύο πατρίδες και να αναρωτιέσαι διαρκώς πού βρίσκεται το αληθινό «σπίτι».
Η γλώσσα του βιβλίου, ανεπιτήδευτη και συγκινητική, σέβεται τον προσωπικό τόνο κάθε ιστορίας. Οι λέξεις λειτουργούν σαν γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, ανάμεσα στον τόπο της καταγωγής και τον τόπο της επιλογής ή της αναγκαστικής διαμονής. Η εμπειρία της ξενιτιάς παρουσιάζεται όχι ως μία γραμμική πορεία, αλλά ως μια κυκλική, πολλές φορές επώδυνη διαδρομή, που φέρνει τον άνθρωπο αντιμέτωπο με το παρελθόν του, τις ρίζες του, αλλά και τον εαυτό του.
Η επιστροφή – άλλοτε επιλογή, άλλοτε επιβολή – δεν παρουσιάζεται ως λύτρωση, μα ως μια νέα πρόκληση. Οι ήρωες αυτών των αφηγήσεων επιστρέφουν συχνά σε μια πατρίδα που δεν αναγνωρίζουν ή που δεν τους αναγνωρίζει. Η αίσθηση του «ξένου» γίνεται διπλή, καθρεφτίζεται στον χρόνο και στον τόπο, και το ερώτημα της ταυτότητας αποκτά υπαρξιακή διάσταση.
Το έργο αυτό είναι κάτι περισσότερο από μια καταγραφή βιωμάτων· είναι ένας βαθύς στοχασμός πάνω στη σχέση του ανθρώπου με τον τόπο του, τις ρίζες του και το παρελθόν του. Δεν καταφεύγει στη ρομαντική εξιδανίκευση, ούτε στην πικρία. Αντίθετα, καταφέρνει να ισορροπήσει ανάμεσα στη γλυκύτητα της μνήμης και στην πικρότητα της απώλειας.
«Από τα Ξένα στα Ξένα» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να σταθεί δίπλα στα σημαντικά έργα του ελληνικού αυτοβιογραφικού και μαρτυρικού λόγου. Μια πρόσκληση σε όλους να αφουγκραστούν τις φωνές εκείνων που ζουν «ανάμεσα» – και να αναλογιστούν πόσοι από εμάς, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είμαστε τελικά πολίτες δύο κόσμων.
Για εκείνους που έχουν βιώσει την πραγματικότητα να ανήκουν σε δύο πατρίδες, όπως συμβαίνει και με εμένα, η σύγκρουση των αφηγήσεων του βιβλίου αποκτά μια ακόμα πιο έντονη διάσταση. Γεννημένη στην Αλεξάνδρεια, μια πόλη που είναι συνυφασμένη με δύο κόσμους – τον ελληνικό και τον αιγυπτιακό – βιώνω τη μοναδική αίσθηση του να είμαι ταυτόχρονα «ξένη» και «ντόπια», να ανήκω και στους δύο κόσμους, μα και σε κανέναν. Αυτή η αέναη αναζήτηση μιας πατρίδας που, όσο και αν αναζητείται, φαίνεται να είναι πάντα κάπου μακριά ή μέσα μας, ζωντανεύει με μοναδική συναισθηματική ένταση στις σελίδες του βιβλίου, που διαπραγματεύεται με ευαισθησία και βάθος τη σύνθετη πραγματικότητα της επιστροφής και της μετανάστευσης.
Πηγή: Fractalart.gr
